اين ماده است زيرا براى انسان موجب سلامت در آخرت و آرامش در دنيا است ، " آمن " " اءمن " بوده ، طبق قاعده مذكورة فاء الفعل قلب به الف شد " آمن " گرديد ، و چهارده صيغه همچنان صرف مىشود ، " يؤمن " چون دو همزة جمع نشده فاء الفعل به صورت همزه باقى است ، مگر صيغه متكلّم وحده كه قلب به واو مىشود و " اومن " ميگويند ، " آمن " اصلش " اءمن " بوده ، طبق آن قاعدة فاء الفعل قلب به الف شد " آمن " گرديد ، پنج صيغه ديگر بر همين منوال است ، هشت صيغه غائب و متكلم به صورت مضارع لام مكسور بر سرش ميآيد ، و ايمان " اصلش " اءمان بوده ، طبق آن قاعدة عمل شد " ايمان " گرديد ، و از اين مثال است : " آثر ، يؤثر ، آثر ، ايثارا : برگزيدن " ثلاثى مجردش " اثر ، ياثر ، اثرا " به همان معنى است .
و مهموز الفاء از باب تفعيل و مفاعلة و انفعال و تفعّل و تفاعل و استفعال در همه صيغهها مانند سالم صرف مىشود ، و تغيير و عارضهاى بر آنها نيست ، جز مصدر باب استفعال كه جائز است فاء الفعل قلب به ياء گردد ، و " استئجار و استئذان " مثلا " استيجار و استيذان " گفته شود ، بلكه اين جواز يعنى ابدال همزة به واو يا ياء يا الف در بسيارى از كلمات جارى است ، و شرح آن در كتب مفصّلة مانند شرح نظّام مذكور است مانند " راس : سر " كه " راس " و " بئر : چاه " كه " بير " و " بريئة : آفريدگان " كه " بريّة " و " نبىء : پيغمبر " كه " نبىّ " و " مقروء : خوانده شده " كه " مقروّ "
علوم العربية — صفحة 188
مساهمون: هاشم حسيني تهرانى
ص١٨٨