تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علوم العربية — صفحة 189

مساهمون:

ص١٨٩
و " خطيئة : ناروا " كه " خطيّة " و " سوءت : بد كردى " كه " سوت " و " كفوء : همتا " كه " كفو " گفته مىشود .

( مهموز الفاء از باب افتعال )

مانند : ائتمر ، ياتمر ، ائتمر ، ائتمارا : يكديگر را فرمان دادن به چيزى و اظهار راى درباره آن نمودن " طبق قاعده‌اى كه گفته شد همزه فاء الفعل در صيغه‌هاى ماضى و امر حاضر و مصدر قلب به ياء ميگردد ، اگر در ابتداء باشد ، ولى در درج حتما به صورت همزة است زيرا همزه وصل ساقط مىشود . و فاء الفعل از مادّه " اخذ : گرفتن " هرگاه به اين باب آورده شود قلب به تاء ، و در تاء افتعال ادغام مىشود ، مانند : " ائتخذ " كه " اتّخذ " گردد ، و اين ابدال در تمامى صيغه‌هاى ماضى و مضارع و امر و مصدر و اسم فاعل و اسم مفعول جارى است ، چنانچه در آيات قرآنى مشاهدة مىشود ، و نيز در غير قرآن " استخذ ديده شده ، بعضى گفته‌اند اصلش " ائتخذ " بوده ، همزه به سين قلب گرديده ، و بعضى گفته‌اند " استاخذ " از باب استفعال بوده ، همزه حذف گرديده . و باب افعلال و افعيلال و افعيعال و افعوّال اگر مهموز الفاء به اين بابها بيايد كه نيست يا بسيار اندك است مانند باب افتعال فاء الفعل قلب به ياء مىشود .

( مهموز العين )

ثلاثى مجرد از هرشش باب آمده است ، مانند :