( فصل ) ( در مهموز است )
مهموز كلمهايست كه يكى از حروف اصولش همزه باشد ، پس اگر فاء الفعل بود مهموز الفاء ، و اگر عين الفعل بود مهموز العين ، و اگر لام الفعل بود مهموز اللّام ميگويند ، و ممكن است دو يا سه حرف همزه باشد ، ولى از آنها جز مهموز الفاء و اللام نيامده ، و در رباعى نيز مهموز بسيار است ، اينك مثالهاى هريك از آنها ملاحظة شود .
( مهموز الفاء )
از هرشش باب ثلاثى مجرد آمده است ، مانند :
" امر ، يا مر ، ليامر ، اومر ، امرا و امارا و آمرة : فرمان دادن " اجر ، ياجر ، لياجر ، ايجر ، اجرا : پاداش دادن " .
" اذن ، ياذن ، لياذن ، ايذن ، اذنا و اذينا : اجازة دادن " و مهموز الفاء بيشتر از اين سه باب است .
" ابه ، يابه ، ليابه ، ايبه ، ابها و ابها : ياد آوردن " .
" ادب ، يادب ، ليادب ، اودب ، ادبا و ادابة : با ادب شدن " و ادب : مراعات و نگهداشتن حدّ هرچيزى است از روى فهم و زيركى .
" ايس ، يايس ، ليايس ، اييس ، اياسا : نااميد شدن " و مهموز الفاء از اين باب جز همين مادّه نيامده ، و اين را هم بعضى گفتهاند اصلى نيست بلكه مقلوب " ياس ، يياس " مىباشد ، و وزنش " عفل يعفل " است پس بناء بر اين مهموز الفاء از اين باب نداريم .