. . . . . . . . . .
شرح
شىء من الخير فعمل به كان له من الثواب ما بلغه و ان لم يكن الامر كما نقل اليه .
روايت ششم ما رواه فى الاقبال عن الصادق عليه السّلام قال من بلغه شىء من الخير فعمل به كان له ذلك و ان لم يكن الامر كما بلغه .
روايت هفتم ما رواه هشام بن سالم ايضا عن ابى عبد اللّه عليه السّلام قال من سمع شيئا من الثواب على شىء فصنعه كان له و ان لم يكن على ما بلغه و اخبارى كه وارد شده است در اين باب مستفيض است على ما نقل و مضمون آنها متقارب است و اشكالى از جهت سند آنها نيست با اينكه بعض از آنها از اخبار صحاح است كما آنكه ذكر شده و مشهور عمل به آنها نمودهاند و فتوى برطبق آنها دادهاند پس از جهت سند اشكالى در آنها نيست ولى از جهت دلالت چند احتمال در آنها مىباشد .
اول : آنكه عنوان بلوغ قيد موضوع باشد يعنى كسى كه برسد به آن ثوابى - اين عنوان مصلحت دارد و اقتضاء مىكند استحباب آن عمل را شرعا بعنوان ثانوى نظير امر والدين و قضاء حوائج مؤمنين .
احتمال دوم : آنست كه مفاد اين اخبار و معناى آنها آن باشد كه اسقاط شرائط حجيت خبر واحد در مستحبات و توسعه حجيت آن خبر در هركجائى كه احتمال ثواب داده مىشود و آنكه در مستحبات لازم نيست از عدالت راوى و وثاقت آن كما آنكه مشهور اين معنى را قائلند و نسبت داده شده است به آنها و لذا گفته مىشود تسامح در ادله سنن يعنى لازم نيست در مستحبات آن شرائطى كه در خبر واحد مىباشد .
سوم : آنكه اين اخبار ارشاد است به حكم عقل و بحسن انقياد و مترتب شدن ثواب بر عملى كه بمكلف رسيده و بلوغ ثواب در اين مورد لازم است يا وجدانى باشد يا تعبدى صحيح كه معناى بلوغ حقيقة همين معنى است و شك و ظن غير معتبر بسند روايت بلوغ شرعى نمىباشد .