شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 75
بقى امور مهمة لا بأس بالاشارة الاول انه انما تجرى اصالة البراءة شرعا و عقلا فيما لم يكن هناك اصل موضوعى . [ شرط جريان برائت عدم اصل موضوعى است در آن ] قوله : بقى امور مهمة لا بأس بالاشارة اليها الاول الخ . مخفى نماند جريان برائت در محل خودش مشروط است به آنكه اصل موضوعى در بين نباشد چون موضوع برائت عقليه عدم بيان است از طرف شارع كما آنكه موضوع برائت شرعيه شك و عدم علم است و در جائى كه بيان باشد يا علم و لو تعبدا به واسطه استصحاب موضوع برائت برداشته مىشود يا من باب ورود يا حكومت و فرقى در بين آن نيست كه شبهه موضوعيه باشد يا شبهه حكميه مثل آنكه شك در انقلاب خمر بشود بخل كه استصحاب بقاء خمريت رفع موضوع برائت مىنمايد و همچنين شبهه حكميه مثل جواز و طى حائض بعد از انقطاع دم و قبل از غسل كه در اين مورد استصحاب بقاء حرمت سابقه منع مىشود از تمسك به برائت و شبهه موضوعيه حرمت لحم بعضى موارد شبهه حكميه است و بعضى موارد شبهه موضوعيه است و هركدام آن اقسامى دارد شبهه موضوعيه بعضى موارد شك در حليت لحم است از جهت دوران امر بين مأكول اللحم مثل شاة و بين حرمت آن مثل ارنب با آنكه يقين داريم كه جميع شرائط تذكيه بر آنها واقع شده است . دوم از شبهه موضوعيه در جائى است كه شك از جهت حليت و حرمت عنوانى برآن حيوان عارض شود كه مانع از قبول تذكيه باشد بعد از آنكه قابليت تذكيه را دارد آن حيوان فى حد ذاته مثل آنكه احتمال آن حيوان موطوئه انسان باشد يا شير خوردن او از لبن خنزيره . سوم از اقسام شبهه موضوعيه در جائى است كه شك در حليت به جهت آنكه آن حيوان قبول تذكيه مىنمايد ذاتا يا نه بعد از آنكه علم داريم كه ذبح با تمام شرائطش برآن واقع شده است مثل آنكه آن حيوان شك در آنكه شاة است يا كلب