تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 73

مساهمون:

ص٧٣
و ما قيل من ان الاقدام على ما لا يؤمن المفسدة فيه كالاقدام على ما تعلم فيه المفسدة ممنوع و لو قيل بوجوب دفع الضرر المحتمل فان المفسدة المحتملة فى المشتبه ليس به ضرر غالبا ضرورة ان المصالح و المفاسد التى هى مناطات الاحكام ليست براجعة الى المنافع و المضار بل ربما يكون المصلحة فيما فيه الضرر و المفسدة فيما فيه المنفعة .
شرح
موجود نيست به جهت آنكه قبل از شرع يا قابليت ندارند موجودين در آن زمان براى توجيه تكليف به آنها و يا براى وجود مانع است و حاصل يا مقتضى موجود نيست و يا مانع وجود دارد از اين جهت قاعدهء قبح بلا بيان در آنجا جارى نيست بخلاف بعد از ثبوت شريعت و اسلام و قابليت مورد براى بيان . پس اگر در اين موارد در شبههء تحريميه بيانى از طرف مولى نرسيد قاعده قبح بلا بيان جارى است . و حاصل آنكه قاعده اصالة الحظر و منع آن قاعده بعنوان اولى است همچنان كه بيان نموديم و قاعدهء قبح بلا بيان بعنوان ثانوى است پس تنافى بينهما نمىباشد كما لا يخفى .

[ تمسك اخباريها به قاعده دفع ضرر محتمل بر وجوب احتياط و رد آن ]

قوله و ما قيل من ان الاقدام على ما الخ . وجه سوم عقلى كه تمسك به آن نموده‌اند قانون دفع ضرر محتمل است كه اقدام بر چيزى كه تأمين ندارد انسان در آن و احتمال مفسده در آن مىباشد مثل موردى است كه علم به مفسده داشته باشد در آن و بلا اشكال جائز نيست در آن هر دو مخفى نماند اقدام بر احتمال مفسده و ضرر قبلا مفصلا جواب آن گذشت ولى بااين‌حال مصنف جواب مىدهد كه وجوب دفع ضرر محتمل اگر مراد از ضرر مفسده محتمله در شبهه تحريميه باشد غالبا ارتكاب آن شبهه موجب ضرر نيست براى مكلف به جهت آنكه ضرورى است مصالح و مفاسدى كه علت احكام شرعيه مىباشند بنا بر قول