الموضوع ذلك العام و كذلك مفاد مخصصه تارة يكون على نحو اخذ الزمان ظرف استمرار حكمه و دوامه و اخرى على نحو يكون مفردا و مأخوذا فى موضوعه فان كان مفاد كل من العام و الخاص على النحو الاول فلا محيص عن استصحاب حكم الخاص فى غير مورد دلالته لعدم دلالة للعام على حكمه لعدم دخوله على حدة فى موضوعه و انقطاع الاستمرار بالخاص الدال على ثبوت الحكم له فى الزمان السابق من دون دلالته على ثبوته فى الزمان اللاحق فلا مجال الا لاستصحابه .
شرح
مخصص است و يا رجوع بعام مىباشد .
تحقيق در مطلب آنست كه مفاد عام و معناى آن بعض موارد به ملاحظه زمان ثبوت حكم عام است بر موضوع آن عام على نحو استمرار و دوام و دلالت عام در اين حال عام مجموعى مىباشد نظير تروك در روزه ماه مبارك رمضان كه از اول اذان تا مغرب يك حكم مستمر دوام است برآن افرادى كه لازم است ترك شود .
قسم ديگر عام بر نحوى گرفته شده است كه هر فردى از زمان موضوع است براى آن فرد افراد طوليه نظير سى روزه ماه مبارك رمضان كه هركدام از آن افراد اطاعت و معصيت مستقلى دارند يا افراد عرضيه باشد نظير اكرم العلماء كه در اين قسم ايضا هر فردى اطاعت و معصيت مستقل دارند .
اين دو قسمى كه بيان شد براى عام - عام مجموعى و عام استغراقى همين دو قسم براى مخصص ممكن است باشد كه مفاد و معناى بعضى موارد يك حكم مستمر است برآن مخصص و زمان ظرف براى حكم و دوام آن مىباشد و بعض موارد ديگر زمان مفرد و گرفته شده است در موضوع آنكه عام استغراقى چه عرضيه باشد و چه طوليه همچنانى كه بيان نموديم در عام .
پس در اين حال حكم عام مخصص چهار قسم تصوير دارد يا هر دو از عام و خاص