. . . . . . . . . .
شرح
پس اثر در هر دو صورت قسم اول كلى و قسم دوم حقيقة آن اثر براى فرد است در جائى كه آن كلى در خارج مقابل و ما بحذاء ندارد غير آن فرد و اين اثرى كه ثابت مىشود براى آن فرد است خارجا نه شىء ديگر كه مباين است با آن فرد .
قسم سوم از كلى قول مصنف است كه مىفرمايد او من اعراضه مما كان محمولا عليه بالضميمة .
و اين قسم سوم را محمول بالضميمه مىنامند كما آنكه مصنف بيان نمود مثل سواد زيد يا بياض زيد و همچنين صفات ديگرى كه در خارج ما بحذاء دارد و آن صفت غير موصوف است در اين قسم استصحاب زيد براى اثبات سواد و بياض مثبت است چون سواد و بياض دو وجودند با زيد قسم اول و دوم كه بيان نموديم استصحاب فرد لازمه عقلى آن وجود كلى نيست تا از اصول مثبته باشد به جهت آنكه طبيعى وجود خارجى آن عين وجود فرد مىباشد و در غير آن فرد وجود ندارد كما آنكه آن كلى عرضى مثل ملكيت و غصبيت و زوجيت و امثال آن وجود خارجى ندارند الا منشأ انتزاع آن وجود خارجى دارد پس فرد وجود خارجى در كلى طبيعى يا منشأ انتزاع كلى عرضى كه خارج محمول ناميده مىشود در خارج وجود آنها عين آن شىء است كه مترتب مىشود برآن اثر نه شىء آخرى باشد .
پس استصحاب آن فرد براى ترتيب اثر شرعى مثبت نيست كما آنكه توهم شده است متوهم نسبت بمرحوم شيخ انصارى داده شده است .
مخفى نماند قسم سوم از كلى نظير سواد و يا بياض زيد استصحاب آن مثل استصحاب قسم دوم كلى صحيح است غاية الامر قسم دوم كلى در خارج وجود ندارد مگر محل انتزاع آن بخلاف قسم سوم كه آن وجود خارجى دارد و مثل سواد و بياض زيد .