. . . . . . . . . .
شرح
شرعى براى ملزوم ديده مىشود و لو واقعا اثر براى لازم كه ضوء باشد مىباشد فافهم .
مخفى نماند حكايت از مرحوم شيخ انصارى شده كه بعضى قائلند بنا بر حجيت اصول مثبته در استصحاب آن اصول مثبته معارض است با عدم آن لوازم چون آن لوازم عقليه يا عاديه مسبوق بعدم مىباشند يعنى اثر شرعى آنها و اصل عدم لوازم معارض است با استصحاب آن لوازم مرحوم شيخ بيان استصحاب را نموده كه بقاء ملزوم آن استصحاب حاكم است بر استصحاب آن لوازم و از اين جهت تعارض بين آنها نيست نظير استصحاب طهارت در آبى كه شك در طهارت آن مىباشد و لباس نجس به آن آب شسته شود كه در اين مورد استصحاب طهارت ماء و استصحاب نجاست ثوب تعارض ندارند بلكه استصحاب طهارت ماء رفع شك در نجاست ثوب را مىنمايد و از اين جهت اين لباس پاك شده است به آب مشكوك الطهاره در ما نحن فيه ايضا استصحاب ملزوم رفع شك در لوازم عقليه و عاديه مىنمايد .
بعض اعلام جواب مرحوم شيخ را به اين نحو دادهاند تعبد شرعى اگر بنفس ملزوم خورده باشد نه آنكه تعبد هم بملزوم خورده باشد و هم بلوازم بلكه تعبد بنفس ملزوم است و تعبد به آن عبارت از ترتيب جمع آثار شرعيه است چه مع الواسطه و چه بدون واسطه برآن ملزوم ثابت مىشود چون اثر اثر - اثر آن شىء مىباشد در اين مورد و تعارض بلا اشكال حاصل است چون دو يقين براى مكلف موجود است يقين بوجود ملزوم سابقا و يقين بعدم لازم سابقا و مقتضاى استصحاب ملزوم و ترتيب آثار شرعيه برآن آثار مع الواسطه است اين استصحاب معارض است با عدم ترتيب آثار شرعيه چون آثار شرعيهاى كه مترتب بر آثار عقليه يا عاديه مىشود آنها مسبوق به عدمند .
و حاصل آنكه حكم شرعى بدون واسطه تعبد به آن خورده و استصحاب مىشود