شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 394
بواسطة غير شرعية عادية كانت او عقلية . و منشؤه ان مفاد الاخبار هل هو تنزيل المستصحب و التعبد به وحده به لحاظ خصوص ما له من الاثر بلا واسطة او تنزيله بلوازمه العقلية او العادية كما هو الحال فى تنزيل مؤديات الطرق و الامارات او به لحاظ مطلق ما له من الاثر و لو بالواسطة بناء على صحة التنزيل به لحاظ اثر الواسطة ايضا جمعه تمام آثار شرعيه و عقليه آن ثابت مىشود آثار عقليه نظير وجوب مقدمه آن و وجوب اطاعت و حرمت مخالفت آن چون اين آثار مترتب است بر حكم چه حكم ظاهرى باشد و چه حكم واقعى و اشكال در آنست كه آيا تمام آثار شرعيه بر مستصحب جارى مىشود و لو مع الواسطه باشد كه آن واسطه امر عادى باشد يا امر عقلى يا نه . [ سه احتمال در اخبار استصحاب در اصل مثبت و حق در آن ] قوله : و منشؤه ان مفاد الاخبار الخ اخبارى كه وارد شده است در حجيت مستصحب سه احتمال در آن داده مىشود اول تعبد آن مستصحب به لحاظ اثر شرعى آن بلا واسطه باشد نظير استصحاب طهارت كه براى صلاة تعبدا صحيح است دوم تنزيل مستصحب است به لحاظ آن مستصحب چه لوازم عقليه داشته باشد و چه عاديه كه در تمام آن لوازم حجت است كما آنكه حال در تنزيل مؤديات طرق و امارات همچنين است كه تمام لوازم آنها حجيت است چه لوازم عقليه باشد و چه عاديه و چه شرعيه و فرق بين طرق و امارات آنست كه دليلى كه اثبات حكم را مىنمايد مثل وجوب صلاة جمعه و غيره آن را طريق مىنامند و دليلى كه اثبات موضوع مىنمايد مثل بينه و سوق مسلمين و يد و امثال آنها آن را اماره مىنامند . و احتمال سوم آنست كه تنزيل مستصحب مطلق اثر در آن حجت است و لو بالواسطه باشد واسطه عقلى باشد يا عادى بنا بر آنكه صحيح باشد تنزيل شيئى به لحاظ اثر واسطه يعنى اگر واسطه امر عادى شد يا عقلى و چون بعد از آن اثر شرعى مترتب