. . . . . . . . . .
شرح
كما آنكه اگر شك شود كه غروبى كه شارع قرار داده است براى غايت وجوب امساك و امساك در آن واجب است آيا غروب عبارت است از استتار قرص يا ذهاب حمره مشرقيه كه شك در مفهوم غروب مىباشد و بعض موارد در شبهه مفهوميه شك از جهت تعارض ادله است مثل آنكه شك در آخر صلاة مغرب و عشاء شود چون مردد است آخر آنكه آيا نصف شب مىباشد كما آنكه مشهور قائلند يا آنكه آخر وقت عشائين طلوع فجر است .
مخفى نمايد استصحاب در اين قسم صحيح نيست چون متيقن سابقى نيست بلكه يقين باستتار قرص و يا ذهاب حمره مشرقيه است كما آنكه قبلا بيان شد كه موضوع مردد استصحاب آن صحيح نيست على كل فعلى كه مقيد است به زمان بعض موارد شك در حكم آن از جهت شك در بقاء قيد است مثل شك در زمان كه امساك در آن زمان ماه مبارك رمضان واجب و يا آنكه شك در آن حكم با قطع بانقطاع زمان مىباشد مثل آنكه امر نموده مولى جلوس يوم جمعه را در مسجد و زمان يوم جمعه مسلم منقطع و تمام شده است .
ولى احتمال لزوم جلوس در مسجد مىباشد كه اصل جلوس چون تمام مطلوب و كمال آن بوده است در روز جمعه ولى بقاء اصل جلوس ممكن است باقى باشد از جهت تعدد مطلوب پس در اين حال اگر شك در بقاء قيد و زمان شد مانعى نيست باستصحاب آن قيد كه زمان است مثل استصحاب نهار على نحو كان تامه براى افطار نمودن كه استصحاب نهار موجب حرمت مفطرات روزه مىباشد پس مترتب مىشود بر اين استصحاب وجوب امساك از مفطرات و آنكه جايز نيست افطار مادامىكه يقين بزوال نهار نباشد در اينجا استصحاب يوم صحيح است و ممكن است استصحاب نفس مقيد و خود فعل استصحاب شود پس گفته شود امساك از تمام مفطرات يك ساعت