. . . . . . . . . .
شرح
شود بلا اشكال آن افراد مختلفند باعتبار امزجه و امكنه و ساير جهات اختلاف با اينكه استصحاب در اين موارد شك در مقتضى است كما لا يخفى .
سوم از موارد نقض استصحاب عدم غايت است و لو از جهت شبهه موضوعيه باشد مثلا شك در اول ماه شوال يا طلوع شمس شك در مقتضى است چون در حقيقت برگشت به آنست كه ماه مبارك رمضان بيست و نه روز است يا زيادتر و در اين مورد شك در مقتضى است از اول امر و همچنين شك در طلوع شمس برگشت به آنست كه بين طلوعين يك ساعت و نيم مىباشد يا زيادتر و در اين موارد احراز و يقين بمقتضى نمىباشد با آنكه مرحوم شيخ قائل است باستصحاب اين موارد بلكه استصحاب با شك در اول ماه شوال منصوص است در روايات مثل قوله عليه السّلام صم للرّؤية و افطر للرّؤية .
چهارم از موارد نقض آنكه احكام شرعيه يا تكليفيه است و يا وضعيّه احكام وضعيّه شك در آنها شك در رافع است نظير ملكيت و زوجيت و امثال آنها اشكال در استصحاب آنها نيست چون استعداد بقاء در آنها حاصل است و اما احكام تكليفيّه مثل وجوب و حرمت و غير آنها بنا بر مذهب عدليه كما آنكه حق همين است در متعلق آنها بايد مصلحت و مفسدهاى باشد بلا اشكال كه اگر مصلحت و مفسده در يكى از آنها نباشد وجوب يا حرمتى نيست و اگر شك در وجوب شد برگشت به شك در مصلحت است .
و همچنين اگر شك در حرمت شد شك در مفسده است و ملاكات و مصالح و مفاسد متعلقات احكام محرز و ثابت نيست نزد ما و شك در آنها شك در مقتضى است با آنكه استصحاب در اين موارد را مرحوم شيخ قائل است و اگر بنا باشد شك در مقتضى استصحاب جارى نشود سد باب استصحاب مىشود در احكام تكليفيه الا موارد نادره و حصر اخبار كثيرهاى كه دال است بر استصحاب بالسنه مختلفه و تأكيدات بليغه حصر آنها در موارد نادره مىشود چون شك در رافع بسيار كم است همچنان كه بيان شد