شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 282
. . . . . . . . . . ندارد بلكه جاى اين شك است فعلا و نهى لا تنقض به آثار متيقن مىخورد و متيقن در جائى كه استعداد بقاء در آن باشد اقرب است مجازيت آن از مجازى كه استعداد بقاء در آن نيست در جائى كه اراده مثل اين امر از چيزهائى است كه صحيح نيست اسناد نقض بيقين داده شود حقيقة و چون اراده حقيقى ممكن نيست لازم است اسناد نقض به متعلق يقين مجازا داده مىشود كما لا يخفى . مخفى نماند جوابهائى كه از شيخ داده شده است منجمله جواب حلى بود كه مصنف و غير مصنف از مدرك و دليل شيخ داده شده است و موارد زيادى جواب نقضى بشيخ داده شده است . [ چهار مورد نقض بر مرحوم شيخ در جريان استصحاب مقتضى ] منجمله از آنها استصحاب عدم نسخ است در حكم شرعى كه مرحوم شيخ قائل به اين استصحاب است بلكه ادعاى اجماع برآن شده است حتى از كسانى كه منكر حجيت استصحاب مىباشند بلكه از ضرورت دين شمرده شده است بنا بر آنچه را كه منسوب است بمرحوم محدث استرآبادى با اينكه شك در نسخ حكم شرعى از قبيل شك در مقتضى مىباشد چون برگشت به آن مىشود كه جعل حكم شرعى مستمرا جعل شده است الى الابد يا محدود است به غايتى پس نسخ در حكم شرعى فى الحقيقة برگشت بانتهاء امد حكم مىشود كما آنكه در باب نسخ گذشت و غير از اين اگر معنى شود لازم مىآيد بداء كه مستحيل است در حق خداى تعالى . دوم از موارد نقض استصحاب در موضوعات خارجيه مىباشد نظير آنكه حيوان فلانى آيا تا پنجاه سال عمر مىكند يا كمتر و همچنين استصحاب حيات زيد و عدالت عمرو و امثال آنها كه احراز و ثابت نشده است استعداد بقاء اين افراد خارجيه براى ما و شك در حيات شك در استعداد و مقتضى مىباشد نه شك در رافع با يقين بمقتضى و اگر استعداد و مقتضى را در جنس بعيده يا قريب يا انواع آنها و يا اصناف آنها گرفته