ثم لا يذهب عليك ان المرفوع فيما اضطر اليه و غيره مما اخذ بعنوانه الثانوى انما هو الآثار المترتبة عليه بعنوانه الاولى .
ضرورة ان الظاهران هذه العناوين صارت موجبة للرفع و الموضوع للاثر مستدع لوضعه فكيف يكون موجبا لرفعه .
شرح
قوله ثم لا يذهب عليك ان المرفوع الخ : مخفى نماند نه چيزى كه در روايت ذكر شده است رفع آنها دو قسم است اول احكام اوليه آنها مثل حسد و طيره و تفكر فى الخلق رفع در آنها معنى آنست كه اثر شرعى ندارد و همچنين عقاب بر آنها مادامىكه ظاهر نشود بدست مكلف يا لسان آن از آنها كما آنكه در حديث وارد است .
قسم دوم احكام ثانويه شىء مثل ما لا يعلمون و ما اضطروا اليه و امثال آن و همچنين مثل شرب تتن كه حكم آن مجهول است در اين قسم .
دوم حكم ثانوى كه بر آنها عارض است احكام اوليه آنها برداشته مىشود مثلا اگر مكلف نداند كه شهر رمضان است و افطار كند و يا اكراه بر افطار داشته باشد و يا طاقت صوم را نداشته باشد در اين موارد احكام اوليه برداشته مىشود يعنى آثار روزه مثل كفاره و مؤاخذه كه آنها آثار واقعيه روزه مىباشند در حال جهل و اكراه برداشته شده نه احكام و آثارى كه بر نفس اين عناوين مترتب است برداشته شده مثل كفارهاى كه مترتب است بر قتل خطائى و يا وجوب سجده سهو در نسيان بعض اجزاء غير ركنى صلاة و غيره .
قوله ضرورة ان الظاهر الخ : ضرورى است كه اين عناوين كه اضطرار و اكراه و غير باشد اينها موجب و سبب رفع حكم مىشود كه قبل از اين عناوين ثابت بوده نه آنكه حكمى كه از آنها پيدا مىشود برداشته شود مثل كفاره قتل خطائى و غيره كما آنكه گذشت .