. . . . . . . . . .
شرح
معنى بسيار نادر بلكه ممكن است در خارج تحقق پيدا نكند و اگر از روايت لا تعاد خارج نموديم عمل ناسى و جاهل قاصر و مقصر را باقيمانده روايت عمل عالمى است كه عمدا جزء و شرط را ترك كند يا ايجاد مانع كند و اين حمل روايت است بر نادر پس بنابراين بيان روايت شامل عمل جاهل مقصر نمىشود بلكه شامل عمل ناسى و جاهل قاصر آنهم در غير اركان است كما لا يخفى .
مخفى نماند كلمه مستثنى و مستثنى منه كه بر امر است چه كلام موجب باشد يا منفى دو جمله از آن استفاده مىشود يكى جمله مثبت و ديگرى منفى مثلا اگر از طرف مولى وارد شد لا تكرم العلماء الا النحويين دو جمله استفاده مىشود .
اول : وجوب اكرام نحويين .
دوم : عدم وجوب غير نحويين و در ما نحن فيه در روايت لا تعاد صلاتى كه داراى اجزاء و شرائط و موانع است برگشت به آن مىشود كه اجزاء و شرائط و موانع هركدام از اينها اگر ركن نماز باشند بههرحالى اخلال به آنها شده باشد در نماز لازم است اعاده نماز يا قضاى آن اگر اركان نماز نباشند لازم نيست اعادهء نماز و قضاى آن
و لا اشكال ايضا در عمل خارجى مكلفين اخلال باركان بيشتر است از غير اركان نماز من باب مثل بعض از مقدسين ممكن است براى صحت قرائت و اذكار نماز چند مرتبه نزد كسانى كه عالمند حمد و سوره و اذكار را بخوانند ولى وضو و غسل و تيمم و جبيره و غير آنكه از اركان نمازند شايد ذكر آنها اصلا نشده و احكام آنها را اصلا غافل است يا آنكه بعض موارد خيلى كم درصدد تصحيح آنها مىباشد و على كل حال اخلال باركان نماز چه اركان خمسه كه در روايت است يا به غير روايت ثابت شده است اگر بيشتر از اجزاء ديگر غير ركنى نباشد كمتر را نيست و از اين جهت ممكن است جواب اشكال روايت لا تعاد داده شود شامل جاهل مقصر بشود
ايضا مانع ديگر و لو ظاهر حديث لا تعاد شامل صحت اعمال جاهل مقصر مىشود