لا لنفسه حيث ان وجوبه لغيره لا يوجب كونه واجبا غيريا يترشح وجوبه من وجوب غيره فيكون مقدميا بل للتهيؤ لايجابه فافهم .
شرح
مثل استطاعت براى حج يا وقت براى نمازها داخل شود كه قبل از شرط و قبل از واجب وجوبى ندارد تا مقدمات آن واجب باشد كما آنكه اين معنى ظاهر ادله وجوب تحصيل علم و فتاوى مشهور مىباشد در اين حال چارهاى نيست از اينكه ملتزم شويم كه وجوب تعلم وجوب نفسى است مثل سائر احكام ديگر تا آنكه اگر ترك كرد مكلف عقوبت بر ترك تعلم باشد نه آنكه عقوبت براى مخالفت واقع مثل صلاتى كه ترك شد به جهت ترك احكام آن و عدم تمكن مكلف بعد از وجوب اين معنائى كه بيان شد و لا باس به كما لا يخفى .
تحقيق در مسئله وجوب فحص در تعلم احكام آنست كه قدرتى كه معتبر است در امتثال احكام شرعيه كه يكى از شرائط عامه مىباشد آن قدرت اگر لزوم آن عقلا باشد نه من باب شرع از باب استحاله تكليف بما لا يطاق در اين مورد لازم است تحصيل علم و حفظ قدرت به جهت آنكه همچنانى كه مخالفت تكليف فعلى قبيح است به حكم عقل و عقلاء تفويت ملاك آن تكليف و مصلحت آن را از بين بردن ايضا قبيح است به حكم عقل و عقلاء .
و اما اگر قدرتى كه معتبر است در مأمور به اعتبار آن شرعى است و دخيل بودن آن قدرت در ملاك مأمور به مىباشد در اين مورد لازم نيست تحصيل علم چون قبل از شرط و دخول وقت مثلا مصلحت مأمور به تمام نيست تا لازم باشد حفظ آن و تحصيل زيادى از مقدمات صلاة قبل از وقت همين قسم است .
ظاهر عبارت مصنف وجوب تعلم احكام مطلقا وجوب نفسى است - و اين معنائى كه بيان شد كه وجوب تعلم وجوب نفسى است منافات ندارد آنچه كه ظهور اخبار وجوب تعلم وجوب مقدمى و غيرى مىباشد چون وجوب مقدمى لازم نيست كه وجوب آن بعد از وجوب مقدمه باشد و وجوب لنفسه نباشد و لازم نيست كه