جواب مصنّف :
از جمله فوايد انشاء ، دو فايده زير است :
1 ) گاهى مولا بعد از حصول شرط قادر به خطاب نيست ( به خاطر موانعى ) . در اين صورت به همان خطاب قبل از حصول شرط اكتفاء مىشود . بدون اينكه احتياج به خطابى ديگر باشد .
2 ) در حين انشاء و خطاب ، بعضى از مكلّفين واجد شرط و بعضى ديگر فاقد شرط هستند . كه در صورت مشروط بودن خطاب ، همان خطاب نسبت به بعض اوّل فعلى مىشود و نسبت به بعض دوم به مشروطيّت باقى مىماند بدون اينكه احتياج به تكرار خطاب باشد مثل : ان استطعتم فحجّوا .
قوله : « ثمّ الظّاهر . . . » .
مقدّمه وجوديّه ( مقدّمهاى كه وجود واجب متوقّف بر آن است ) بر دو نوع است :
1 ) مقدّمه وجوديّه واجب مطلق . مثل وضوء نسبت به صلوة .
2 ) مقدّمه وجوديّه واجب مشروط . مثل قطع مسافت نسبت به حج . با حفظ اين نكته ، دربارهى اين دو مقدّمه دو نظريّه وجود دارد :
1 ) نظريّه بعضى : « 1 » از بين اين دو مقدّمه ، مقدّمه وجوديّه واجب مطلق ، داخل در محلّ نزاع و مقدّمه وجوديّه واجب مشروط خارج از محلّ نزاع است . علّت خروج اين است كه در واجب مشروط وجوب براى ذى المقدّمه حاصل نيست بنابراين وجوب مقدّمه از باب ملازمه معقول نخواهد بود تا داخل در محلّ نزاع باشد .
2 ) نظريّه مصنّف : هر دو مقدّمه داخل در محلّ نزاع است . با اين توضيح كه مقدّمه وجوديّه چنان كه در اصل وجوب تابع ذى المقدّمه است ( بنابر اينكه بين وجوب ذى المقدّمه و وجوب مقدّمه ملازمه باشد ) در اطلاق و اشتراط نيز تابع ذى المقدّمه مىباشد يعنى اگر ذى المقدّمه واجب نفسى مشروط بود ، مقدّمه وجوديّه
هامش
( 1 ) - ر ك : مطارح الانظار ، ص 44 .