نكته :
افعال به اعتبار حسن و قبح سه صورت دارند :
1 ) بعضى از افعال حسن و قبح آنها ذاتى است ( افعالى كه براى اتصّاف به حسن و قبح احتياج به واسطه ندارند كه داخل در عنوان ديگرى شوند و به خاطر آن عنوان ، حسن و يا قبيح شوند ) مثل عدل و ظلم .
2 ) بعضى از افعال حسن و قبح آنها اقتضائى است ( افعالى كه براى اتصّاف به حسن و قبح احتياج به واسطه دارند ولى اين افعال با قطع نظر از عروض عوارض داخل در عنوان حسن و يا قبيح مىشوند ) مثل صدق و كذب .
3 ) بعضى از افعال حسن و قبح آنها اعتبارى است ( افعالى كه براى اتصّاف به حسن و قبح احتياج به واسطه دارند ولى اين افعال با قطع نظر از عروض عوارض داخل در عنوان حسن و يا قبيح نمىشوند ) مثل ضرب .
قوله : « الامر الثالث . . . » .
[ امر سوّم . تقسيمات واجب : ]
در ابتداء مسألهى مقدّمه واجب گفته شد قبل از پرداختن به اصل مقصود ( بين وجوب ذى المقدّمه و وجوب مقدّمهاش ملازمه است يا خير ؟ ) بيان امورى لازم است . امر سوم دربارهى بعضى از تقسيماتى است كه براى واجب گفته شده است .
واجب در يك تقسيم بر دو نوع است :
1 ) واجب مطلق :
زمانيكه واجب را با امرى مقايسه مىكنيم اگر وجوب آن واجب ، مشروط به حصول آن امر نباشد به واجب ، واجب مطلق گويند . مثل صلوة نسبت به وضوء و حج نسبت به قطع مسافت .
2 ) واجب مشروط :
زمانيكه واجب را با امرى مقايسه مىكنيم اگر وجوب مشروط به حصول آن امر باشد به واجب ، واجب مشروط گويند مثل صلوة نسبت به دخول وقت و حج نسبت به استطاعت .
نكتهى اوّل :
براى واجب مطلق و مشروط تعاريف متعدّدى ذكر شده است « 1 » كه اين تعريفات
هامش
( 1 ) - ر ك : مطارح الانظار ، ص 43 .