پيامبر ( ص ) ، رفاعة بن سموال القرضى را به ام المنذر دختر قيس از بنى النجار بخشيد و او اسلام آورد و در شمار صحابه درآمد .
آنگاه اموال بنى قريظه را تقسيم كرد و به هر سوار سه سهم و به هر پياده يك سهم داد .
سپاه مسلمانان در آن روز سى و شش سوار داشت . از اسيران بنى قريظه ، ريحانه دختر عمرو بن خنافه - از بنى عمرو بن قريظه - سهم پيامبر ( ص ) شد و تا پايان حيات پيامبر در ملك او بود .
فتح بنى قريظه در آخر ذى القعدهء سال چهارم هجرى بود . چون كار بنى قريظه پايان يافت ، سعد بن معاذ نيز دعوت حق را لبيك گفت . رگش سر بازكرد و خون جارى شد تا بمرد .
او نيز از آن هشت تن از انصار بود كه در غزوهء خندق به شهادت رسيدند و از مشركان در اين روز شمارى به هلاكت رسيدند : از قريش ، چهار تن چون عمرو بن عبد ود و پسرش حسل و نوفل بن عبد اللّه بن مريره . كفار قريش از روز خندق ديگر با مسلمانان جنگ نكردند .
رسول خدا ( ص ) در جمادى الاولى سال پنجم ، شش ماه كه از فتح بنى قريظه گذشته بود ، آهنگ نبرد بنى لحيان را كرد . تا انتقام خون عاصم بن ثابت و خبيب بن عدى و كشتگان واقعهء رجيع را بستاند و اين پس از باز گشتش از دومة الجندل بود . نخست به جانب شام راند آنگاه بر دست چپ گرديد و به سوى صخيرات اليمام روان شد آنگاه به راه مكه باز گشت و به سرعت خود درافزود تا به منازل بنى لحيان ، ميان امج و عسفان فرود آمد ، ديد كه دشمن گريخته به كوهها پناه برده است . و بنابر اين امكان آن نيافت كه بىخبر بر سر آنان تازد و با دويست سوار راهى مدينه شد .
غزوهء غابه و ذى قرد
پس از بازگشت پيامبر ( ص ) و مسلمانان به مدينه ، چند شب ، عيينة بن حصن الفزارى با جمعى از بنى عبد اللّه - از غطفان - آمدند و گله شتران پيامبر را كه در غابه ( بيشه ) بود ، براندند و ببردند . و مردى از بنى غفار را كه نگهبان آنان بود ، كشتند و زنش را با خود ببردند .
سلمة بن عمرو بن الاكواع الاسلمى كه مىآمد آنان را بديد ، بر كوه وداع برآمد و با صداى بلند ندا درداد و مردم را آگاه ساخت و خود از پى آنان روان شد ، و هر چه برده بودند باز پس گرفت . چون صدا در مدينه پيچيد ، رسول خدا از پىشان بر نشست و روان شد . مقداد بن الاسود و عباد بن بشر و سعد بن زيد - از بنى عبد الاشهل - و عكاشه بن محصن و محرز بن نضلة الاسرى و ابو قتاده از بنى سلمه با جماعتى از مهاجران و انصار خود را به او رسانيدند .
پيامبر ( ص ) سعد بن زيد را بر آنان امير ساخت . اينان از پىشان تاختند تا به آنان رسيدند و ميانشان نبرد درگرفت كه در اين نبرد محرز بن نضله به دست عبد الرحمان بن عيينه كشته شد و او نخستين كسى بود كه به دشمن رسيده بود . پس مشركان منهزم شدند . و اين خبر به رسول خدا ( ص ) كه در ذى قرد بود ، رسيد . پيامبر ، يك شب و دو روز در آنجا مقام كرد و