شد و او را به قتل رومانوس واداشت . ميخائيل رومانوس را كشت و خود زمام امور كشور را به دست گرفت . پس به بيمارى صرع كه سخت آزارش مىداد دچار شد و آهنگ قتل خواهر خواهرزادهء خود كرد . نام او نيز رومانوس بود . اين رومانوس در سال 421 با سه هزار مرد جنگى به حلب رفته بود . ولى پيش از رويارويى با دشمن بازگشت . اعراب از پى او آمدند و لشكريانش را غارت كردند . پسر دوقس كه از بزرگان سرداران بود نيز با او بود . رومانوس در كار او به شك افتاد و دستگيرش كرد . در سال 422 ، با جماعتى از روميان بيرون آمد و رها و سروج را گرفت ، و سپاهيان ابن مروان را منهزم ساخت .
چون ميخائيل به پادشاهى نشست ، به بلاد اسلام سپاه آورد . دزبرى [ 1 ] امير شام ، از جانب علويان مصر با او رو به رو شد و منهزمش ساخت از آن پس روميان كمتر به بلاد اسلام تاختند .
ميخائيل خواهرزادهء خود را - چنان كه گفتيم - در اختيار گرفت و همهء دايىها و اقربايش را دستگير كرد . و در پادشاهى سيرتى نيكو پيش گرفت . سپس از زنش خواست كه خود را خلع كند ، او سرپيچى كرد . ميخائيل او را به يكى از جزائر تبعيد كرد و در سال 433 بر همهء كشور مستولى شد . بطرك از اعمال او ناخشنود شد ، ميخائيل قصد قتل او كرد ، يكى از حواشى اين خبر را به بطرك داد . بطرك نصارى را به خلع او فرا خواند و او را در قصرش به محاصره افكند ، ملكه را كه ميخائيل خلع كرده بود ، باز آورد و به پادشاهى نشاند در عوض ميخائيل را تبعيد كرد .
سپس بطرك با روميان در باب خلع ملكه دختر قسطنطين ، اتفاق كردند و خواهر ديگرش تئودورا [ 2 ] را به پادشاهى برداشتند و ميخائيل را به دست او دادند . از آن پس ميان پيروان تئودورا و پيروان ميخائيل ، جنگ و ستيز رخ داد و همچنان ادامه داشت تا آنگاه كه روميان چنان ديدند كه كسى را كه آن فتنه را بنشاند ، بر آنان پادشاهى دهند . قرعه زدند ، قرعه بنام قسطنطين درآمد . پس زمام كارها را به دو سپردند . او با ملكه خردسال تئودورا ازدواج كرد و خواهر بزرگش را نيز چيزى داد . و اين در سال 434 بود .
سپس قسطنطين ، در سال 446 بمرد . و رومانوس بر روميان پادشاهى يافت و اين امر مقارن ظهور دولت سلجوقيان و استيلاى طغرل بر بغداد بود . طغرل از ناحيه آذربايجان نبرد با روميان را آغاز كرد . آنگاه پسرش الب ارسلان شهرهاى گرج را بگرفت و در آنجا كشتار بسيار كرد . پادشاه روم به منبج آمد و ابن مرداس و ابن حسان و جماعات عرب را منهزم ساخت .
الب ارسلان در سال 463 به جانب او راند . رومانوس با دويست هزار از روميان و عرب و روس و گرج بيرون شد و بر نواحى ارمينيه فرود آمد . الب ارسلان از سوى آذربايجان سپاه آورد و او را منهزم ساخت و به اسارت گرفت سپس با پرداخت فديه رضا داد . الب ارسلان نيز با او
هامش
[ ( 1 ) ] دربرى .
[ ( 2 ) ] تودوره .