شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 48
. . . . . . . . . . اگر شخصى را بقتل رسانيد به اعتقاد اينكه مولى بوده و بعد معلوم شد دشمن بزرگ مولى بوده ممكن است ثواب هم به او بدهند جواب آنكه در تجرى چون هتك و ظلم در حق مولى نموده است عبد مستحق عقاب است عقلا چه بواقع برسد و چه نرسد بلكه در معصيت واقعى ملاك آن ايضا هتك و ظلم در حق مولى مىباشد چون رسيدن قطع مكلف بواقع يا نرسيدن آن به اختيار مكلف نيست و از اين جهت كه واقع به اختيار مكلف نيست ممكن نيست ملاك حكم واقعى با تجرى مزاحم شود بلكه تعارض و تزاحم در جائى است كه دو طرف به اختيار مكلف باشد كما لا يخفى [ اقسام ششگانه تجرى كه از قول مرحوم شيخ انصارى نقل شده ] و آنچه كه از مرحوم شيخ انصارى نقل شده است در اقسام تجرى شش قسم است . اول آنكه مجرد قصد معصيت مىكند بدون مقدمات ديگر مثل آنكه قصد شرب خمر دارد و لو آينده باشد دوم آنكه قصد معصيت دارد ولى با اشتغال ببعض مقدمات ديگر مثل آنكه حركت مىكند به طرف خانه زانيهء فرقى ندارد در اين حال كه آن خانه خانه زانيه باشد يا خانه زوجهء او سوم آنكه قصد دارد با تلبس به آنچه كه دارد كه معصيت است مثل آنكه مجامعت مىكند با زوجهء خودش به اعتقاد آنكه زن اجنبيه است چهارم آنكه عملى را انجام مىدهد باحتمال آنكه آن معصيت باشد مثل آنكه شرب مايع يكى از دو ظرف را مىنمايد كه مشتبه است بر جاء آنكه آن طرف خمر باشد پنجم آنكه عملى را انجام مىدهد كه احتمال معصيت دارد ولى در اين حال لاابالى است كه مصادف معصيت باشد يا نباشد مثل آنكه اراده مىكند آشاميدن از يك ظرف مخصوص براى رفع عطش سواى آنكه خمر باشد يا آب باشد