تخطي إلى المحتوى الرئيسي

شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 47

مساهمون:

ص٤٧
و لا منشأ لتوهمه الا بداهة انه ليس فى معصية واحدة الا عقوبة واحدة مع الغفلة عن ان وحدة المسبب تكشف بنحو الإن عن وحدة السبب .
شرح
جواب مىدهد كه يك معصيت و يك عقاب دارد كه منشأ آن عقاب و معصيت هتك مولا است هتك واحد و ظلم در حق مولى نموده است و وجهى ندارد كه بگوئيم دو عقاب دارد و آن دو عقاب متداخل يكديگر مىباشد كما آنكه اين معنى را صاحب فصول توهم نموده است به جهت آنكه ضرورى است معصيت واحده مثل شرب خمر واقعى سبب نمىشود الا عقاب واحده كما آنكه اگر ما قائل شديم به دو عقاب عقاب تجرى و عقاب معصيت واقعى وجهى ندارد كه اين دو عقاب تداخل در يكديگر باشند چون دو سبب مستقل براى عقاب مىباشند . و ايضا مراد بتداخل اگر اشد عقوبة باشد به قدر دو معصيت در اين مورد تداخل نيست بلكه جمع بين آنها است و اگر مراد وحدت عقاب باشد پس وجهى براى عقابين نيست تا آنكه تداخل در يكديگر باشد كما لا يخفى .

[ رد قول صاحب فصول كه تجرى با احكام واقعيه متزاحم مىشود ]

قوله و لا منشأ لتوهمه الخ منشأ توهم مرحوم صاحب فصول آنست كه از يك طرف قائل عقاب متجرى شده و از طرف ديگر معصيت واقعى بلا اشكال عقاب دارد بالاجماع و الضرورة پس اگر بگويد در هر معصيت واقعى دو عقاب مستقل دارد اين خلاف اتفاق علماء است قهرا قائل بتداخل عقابين شده ولى غافل از اينكه وحدت مسبب كشف مىكند بطريق انى يعنى از معلول پى به علت مىبريم كه يك معصيت نموده و لو مخالفت واقعى نموده باشد مكلف . آنچه كه از صاحب فصول نقل شده آنست كه عقاب تجرى با احكام واقعيه و ملاكات آنها متزاحم مىشود مثلا اگر مايعى را آشاميد مكلف به اعتقاد آنكه خمر است ولى واقعا آب نجس بود عقاب او زيادتر از آنست كه واقعا آب باشد و كذا