. . . . . . . . . .
شرح
قرينهء خارجيهاند كه ارادهء عموم يا اطلاق نشده است و ما در اينجا قرينهء قطعيه عقليه داريم كه اين روايات ظاهر آنها اراده نشده است و بايد تأويل ببريم كما آنكه بعض روايات و آيات همچنين است و اگر ظاهر آنها گرفته شود لازمهء آن آنست كه تمام اديان و شرايع و كتب آسمانى بىفايده باشد كما آنكه گذشت و قهرا به واسطه اين قرائن قطعيه دست از ظهور آنها برمىداريم .
و ثانيا همچنانى كه آيات قرآنى بعض آنها مفسر بعض ديگرى هست .
همچنين اخبار ائمهء معصومين عليهم السلام بعض مفسر بعضى ديگرى هست و در اينجا صحيحه ابن ابى عمير وارد شده است در بيان معناى روايت كنانى و مفسران مىباشد .
قال سألت ابا الحسن موسى بن جعفر عليه السّلام عن معنى قول رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله الشقى من شقى فى بطن أمه السعيد من سعد فى بطن أمه فقال الشقى من علمه اللّه و هو فى بطن أمه انه سيعمل اعمال الاشقياء و السعيد من علمه اللّه و هو فى بطن أمه انه سيعمل اعمال السعداء نفس المصدر .
روايت بيان مىكند كه هر فرزندى در رحم مادر خداى تعالى مىداند كه آينده عملى مىكند كه به واسطه آن عمل سعيد يا شقى مىشود و قبلا گذشت از اينكه علم خداى تعالى سبب و علت ايجاد افعال بندگان نمىشود بلكه علم كشف واقع است و موجود بودن واقع به واسطه علم نيست بلكه به واسطه اسباب خارجى است نظير آنكه علم داريد شما كه بعد از غروب شب داخل مىشود .
و اما قول مصنف كه بيان نمود ذاتى شىء ممكن نيست تغيير كند و اين كبرائى است كه قبلا بيان شد كه جواب آن داده خواهد شد .
و جواب آنكه بعد از آنكه ما قائل به اصالت الوجود شديم و آنكه تمام ممكنات و موجودات آثارى كه از آنها پيدا مىشود آن آثار از وجود است و ماهيت آنها