. . . . . . . . . .
شرح
نيست و اما عقاب آن چون از روى قصور است نه تقصير عقل قبيح مىداند آن را كما لا يخفى لازم است امورى ذكر شود .
اول آنكه از آيات و روايات استفاده مىشود علاوه بر اعتقاد قلبى و عقد قلب بر اصول دين لازم است اظهار شهادتين تا آثار ظاهريه اسلام بر مكلف ثابت شود و با ولايت ائمه اطهار عليه السّلام وصول بدرجات اخروى ايضا مىباشد كما آنكه با شك ظاهر با باطن حمل به صحت و اسلام او ثابت است اما در جائى كه يقين بعدم باطن باشد فقط مجرد لسان باشد مثل منافقين صدر اسلام آيا در ظاهر حكم اسلام بر او مىشود يا نه حق آنست كه حكم باسلام آنها نمىشود .
و اما آثار ظاهريه صدر اسلام كه نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله بر آنها عمل مىنمود براى حكمى مىباشد من جمله آنكه تكثير جمعيت مسلمين شود مقابل كفار و عبدة الاوثان و آنكه مؤمنين در اصلاب آنها بوده كما آنكه بعض روايات است و آنكه در صدر اسلام هركدام اگر عداوت با ديگرى داشت ممكن بود او را بكشد بجرم آنكه اعتقاد او مطابق ظاهرش نمىباشد و كافر است و غير آنچه كه ذكر شد از مصالح ديگر
دوم از امور اگرچه ذكر شد در جائى كه شك در وجوب آن شرعا و يا عقلا مىباشد برائت است ولى بااينحال انكار جحد آن جايز نيست كما آنكه در اخبار وارد شده .
منها ما رواه زرارة عن ابى عبد اللّه عليه السّلام من قوله عليه السّلام لو ان العباد اذا جهلوا وقفوا و لم يجحدوا لم يكفروا بلكه بعض موارد موجب كفر مىشود اگر ضرورى اسلام باشد مثل معراج جسمانى نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله و معاد جسمانى و نحو آنها و آيا مجرد انكار ضرورى موجب كفر مىشود يا آنكه اگر موجب تكذيبى نبى صلّى اللّه عليه و آله باشد كفر است .