شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 28
. . . . . . [ اقوال ثلاثه در حسن و قبح اشياء و حق در آن ] اول از آن وجوه آنست كه تمسك كردهاند به قاعدهء عقليه كلما حكم به العقل حكم به الشرع و قبلا بيان شد كه فعل متجرى به عقاب دارد عقلا چون ظلم و هتك بمولى است كما آنكه مفصلا بيان شد پس به اين قانون حكم مىكنيم كه فعل متجرى به حرام است شرعا ايضا جواب آنكه اختلاف است بين علماء قدماء كه آيا حسن و قبح اشياء ذاتى مىباشند نظير خواص اشياء مثل حرارت آتش و برودت ماء و امثال آن و يا آنكه حسن و قبح اشياء عقلى است كه بواسطهء وجوه و اعتبارات مختلف مىشود قول سوم آنكه اصلا اشياء حسن و قبح ذاتى ندارند و همچنين عقل هم حسن و قبحى ندارد و حسن آن چيزى است كه شارع امر به آن فرموده باشد و قبح آن چيزى است كه نهى از شارع به آن رسيده باشد و حسن و قبح عقلى اصلا نداريم ما و اين قول را اشاعره از اهل تسنن قائلند و رد آن را در طلب و اراده به وجوهى بيان نموديم من جمله از مفاسد اين قول آنست كه معجزهاى را اگر ذات اقدس الهى بدست كسى كه ادعاى نبوت كند كذبا قبيح نيست عقلا و يكى از توالى مفاسد آن آنست كه خلف وعد براى ذات اقدس الهى قبيح نيست اگر روز قيامت تمام انبياء را و خوبها را بجهنم ببرد مانعى ندارد و تمام رؤساى كفر را و تابعين آنها را به بهشت ببرد مانعى ندارد و قبح بر خداى تعالى عقلا نيست ( تعالى اللّه عن ذلك علوا كبيرا ) و بيان رد آنها مفصلا در طلب و اراده گذشت فراجع و حق آنست كه حسن و قبح اشياء عقلى است و مختلف مىشود باعتبارات مثلا كذب فى حد نفسه عقلا قبيح است و اگر سبب بشود براى نجات مؤمن عقلا حسن است و بلكه لازم و همچنين هتك مولى قبيح است عقلا و اگر مواردى سبب نجات مولى باشد از قتل اين هتك حسن است و امثال آن