. . . . . . . . . .
شرح
تكرار بغرض عقلائى باشد آن جواب صحيح نيست چون صدور عبادت بايد از قصد قربى باشد و مطلق غرض عقلائى عباديت عبادت را صحيح نمىنمايد كما لا يخفى
بعضى از اعلام قائلند كه امتثال احتمالى در طول امتثال تفصيلى است به آن معنى كه اگر مكلف مىتواند امتثال تفصيلى را انجام دهد نوبت بامتثال احتمالى نمىرسد چون در اين موارد ديگر ممكن است مأمور به واقعى معلوم شود در اين موارد عقل حاكم است كه نوبت بامتثال احتمالى نمىرسد و اگر شك در آن هم بنمائيم اشتغال يقينى برائت يقينى مىخواهد و برائت شرعى در اين موارد جارى نيست چون برائت شرعى در جائى مىباشد كه وضع و رفع آن بيد شارع باشد و در ما نحن فيه چون امتثال به حكم عقل است و لذا لابد بايد احتياط كنيم و امتثال تفصيلى را عمل كنيم .
جواب آنكه حق آنست كه مشهور قائلند كه جايز است در ما نحن فيه عمل بامتثال احتمالى نمايد و لو متمكن است از علم تفصيلى به جهت آنكه آنچه كه مولى امر فرموده است از شرايط و اجزاء مأمور به فرض آنست كه مكلف مىآورد و عقل غير از اينها حكم ديگرى ندارد و مشرع نيست كه چيزى را زياد كند در مأمور به يا كم كند و معناى اطاعت همين معنا است كه عقل حكم مىكند كه آنچه كه مولى امر فرموده بايد آورده شود و فرض آنست كه مأمور به از اجزاء و شرايط و قصد قربت تمام آنها را دارا است و اگر شك در امتثال باشد شك در قيد زايد بر مأمور به است و اين معنى برائت است كما آنكه قبلا گذشت علاوه بر آنها در مقامى كه مكلف امتثال احتمالى مىنمايد محرك آن تكليف جزمى و حقيقى مىباشد و هركدام از اين افرادى را كه محتمل است انجام مىدهد سبب آن محرك آن بعث يقينى است غاية الامر در حين آوردن آن افراد تميز بين آنها نيست .
بله اگر اكتفى كند مكلف ببعض افراد محتمل و بعض ديگرى را ترك كند