. . . . . . . . . .
شرح
امتثال تفصيلى مىباشد آن را بياورد بااينحال امتثال تفصيلى را رفع يد نموده و امتثال اجمالى نموده كه آن قهرا لعب و عبث بامر مولى است اين سه اشكال براى مواردى كه موجب تكرار عمل مىشود در امتثال اجمالى وارد شده است .
مصنف مىفرمايد انت خبير تو دانائى كه اخلال بوجه نمىشود يعنى اشكال اول بر طرف است چون دو نمازى كه به دو طرف امتثال مىكند براى اشتباه قبله آن دو نماز شامل بر واجب است و قصد وجوب را مىنمايد و معناى وجه همين است
غاية الامر آنست كه تعيين و تميز نمىدهد مكلف كه آيا اولى واجب است يا دومى و فقط آنچه را كه در اين دو نماز نياورده و اخلال به آن نموده است احتمال اعتبار قصد تميز است كه اشكال دوم باشد و احتمال لزوم آن و واجب بودن آن در غايت ضعف است به جهت آنكه عين و اثرى در اخبار وارد نشده است كه واجب عبادى لازم است قصد تميز و آنكه بداند آيا واجب است يا نه علاوه بر آنها قصد وجه و قصد تميز از چيزهائى است كه اكثر مكلفين از آن غافلند و مثل اين موارد اگر از طرف شارع مقدس لازم و واجب بود لازم بود براى شارع تنبيه برآن و بيان كند كه قصد وجه و قصد تميز دخيل در غرض مولى مىباشند چون بيان نفرموده است اطلاقات مقامى و اطلاقات حالى شامل آنها مىشود و بواسطهء آن اطلاقات اثبات مىكنيم كه اينها دخيل در غرض مولى نمىباشد و لو اطلاق لفظى شامل آنها نمىشود و سابقا گذشت كه نظير قصد اطاعت و قصد امر و قصد وجه و تميز و آن چيزهائى كه از قبل امر پيدا مىشوند ممكن نيست در متعلق امر گرفته شوند .
و لا يخفى جواب آنها در باب تعبدى و توصلى گذشت كه ممكن است آنها در متعلق خودشان گرفته شوند بنا بر ما تقدم اگر واجبى را مثل وضوء بنية واجب آورد و بعدا معلوم شد كه واجب نبوده يا بالعكس آن وضوء صحيح است چون آنچه كه لازم بوده در عبادت قصد قربت بوده و آن هم آورده و قصد و جواب آن واجب