و اما فى العباديات فكذلك فيما لا يحتاج الى التكرار كما اذا تردد
شرح
مثلا دو مايعى كه يكى از آنها آب مطلق است و ديگرى مضاف اگر لباس نجس را بهر دوى آنها تطهير كرد بلا اشكال طهارت حاصل شده است يقينا و همچنين اگر احتياط كرد مكلف به انشائات متعدده كه مىداند كه يكى از آنها صحيح است مثل تعدد در صيغههاى نكاح و غيره بلا اشكال صحيح است و لو تميز ندهند صحيح آنها را اشكال شده از طرف مرحوم شيخ انصارى در احتياط در تعدد صيغه به اينكه در اين موارد ترديد در انشاء است و ترديد در انشاء باطل است .
جواب آنكه ترديد در اين موارد در آن چيزى است كه امضاء شده است از طرف شارع مقدس كه سبب باشد و در اين موارد ترديد در انشاء نيست چون انشاء امر اعتبارى است كه قائم است بمعتبر آن و حاصل آنكه ترديد در انشاء نيست بلكه در منشأ است شرعا و همچنين در اين موارد احتياط در عبادات در شبهات موضوعيه را مىگيرد آن مواردى كه جاى برائت است و لو قبل از فحص باشد .
مثلا اگر مكلف نذر كرد در تمام مساجد شهر نماز بخواند و شك كرد در موضعى كه آيا مسجد است اينجا يا نه و لو برائت جارى است و لازم نيست فحص از آن و در آن محل احتياط كرد و نماز خواند و همچنين در شبهات حكميه بعد از فحص كه آن شبهه بدوى باشد مثل شرب تتن و امثال آن و برائت جارى است در آن ولى احتياط كرد بلا اشكال در اين مورد احتياط حسن است و نيكو است بلكه مقام امتثال اين موارد بالاتر است از مقام امتثال تفصيلى در مواردى كه تكليف منجز باشد پس احتياط در اين موارد اطاعت است اگر بواقع رسيده باشد و اگر به واقع نرسيده باشد امتثال انقيادى است كما لا يخفى .
قوله و اما فى العباديات فكذلك الخ احتياط در عبادات دو قسم مىشود يك قسم از آنها احتياج بتكرار در عمل