قدرت ازليه آن باقى است و اختيار تمام ممكنات بيد قدرت او است چون علم كشف واقع است و هر موجودى به واسطه علم به آن تغييرى نمىكند و علت ايجاد آن غير از علم به آن مىباشد و تعين جميع ممكنات در علم ازلى الهى كه آن را تقدير اللّه و قضائه مىنامند سبب نمىشود سلب قدرت خداى تعالى از آنها و همچنين سلب قدرت بندگان از افعال آنها نمىشود كما آنكه گذشت در جلد اول مفصلا على كل قضاء و قدر الهى كه آن را باسم بداء ناميده شده بر سه قسم است .
اول آن مواردى است كه علم خداى تعالى به آن تعلق گرفته و به هيچكس خبر نداده حتى به نبينا محمد صلّى اللّه عليه و آله و دلالت بر اين قسم مىكند رواياتى كه در اين باب نقل شده منها ما رواه الشيخ الصدوق باسناده الآتي ان الرضا سلام اللّه عليه قال لسليمان المروزى رويت عن ابى عبد اللّه عليه السّلام ان للّه عز و جل علمين علما مخزونا مكنونا لا يعلمه الا هو من ذلك يكون البداء و علما علمه ملائكته و رسله فالعلماء من اهل بيت نبيك يعلمونه .
و منها ما رواه فى بصائر الدرجات باسناده الى ابى بصير عن ابى عبد اللّه عليه السلام انه قال ان للّه علمين علم مكنون مخزون لا يعلمه الا هو من ذلك يقع البداء و علم علمه ملائكته و رسله و انبيائه و نحن نعلمه .
مخفى بماند بر آنكه بداء از اين قسم علم خداى تعالى پيدا مىشود كما آنكه در روايات مذكور است .
قسم دوم قضاء و قدر و بدائى است كه خداى تعالى خبر داده آن را بنبى خود و به ملائكه بوقوع آن در خارج حتما و اين قسم از بداء حتما واقع مىشود در خارج و كذب در آن واقع نمىشود همچنان كه روايات آينده دلالت برآن مىكند .
منها و قد روى الشيخ الصدوق باسناده عن الحسين بن محمد النوفلى انه قال الرضا عليه السّلام فيما قاله لسليمان ان عليا عليه السّلام كان يقول العلم علمان فعلم علمه اللّه تعالى و ملائكته
شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 293
مساهمون: محمدحسين نجفى دولت آبادى اصفهانى
ص٢٩٣