بخلاف اجمال مفهومى كه معناى فسق را نمىدانيم آيا مرتكب كبيره است يا با صغيره كما لا يخفى .
در اينجا ايضا مخصص يا متصل است يا منفصل متصل مثل اكرم العلماء إلا الفساق منهم در جائى كه معنى فاسق معلوم باشد ولى بواسطهء امور خارجى مشتبه شود در بعض افراد و در مخصص متصل اشكالى نيست كه فرد مشتبه خارج از عام است و بايد رجوع باصول عمليه شود ، كلام در مخصص منفصل است كه آيا جايز است تمسك بعام يا نه .
خلاف است بين علماء تحقيق آنست كه جايز نيست تمسك بعام در شبهات مصداقيه به جهت آنكه غايت آن چيزى كه ممكن است گفته شود در جواز آنست كه خاص مزاحم عام است و مقدم بر عام مىشود در جائى كه خاص فعلا حجت باشد نه آنجائىكه خاص حجيت ندارد در افراد مشتبه خود پس خطاب لا تكرم فساق العلماء كه خاص است اين دليل نمىشود بر حرمت اكرام افرادى را كه شك داريم در فسق آنها .
و اين دليل خاص مزاحم عموم اكرم العلماء نمىشود بلكه عموم اكرم العلماء مقدم است بر خاص و مورد از قبيل مزاحمت حجت به غير حجت است چون عام ظهور آن حجت است و خاص در افراد مشكوك اصلا ظهورى ندارد تا معارض با عام بشود .
اين در غايت فساد است به جهتى اينكه خاص اگرچه دليل بر فرد مشتبه خود نمىشود و ظهورى در آن ندارد الا آنكه سبب مىشود كه حجيت عام در غير افراد مشكوك باشد پس اكرم العلماء كه عموم است دليل است و حجت است در عالم غير فاسق و افراد مشتبه اگرچه مصداق براى عامند و ظهور عام شامل آنها مىشود بلا كلام الا آنكه در حجيت عام شك داريم كه از افراد حجتند يا غير حجت چون
شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 231
مساهمون: محمدحسين نجفى دولت آبادى اصفهانى
ص٢٣١