. . . . . . . . . .
شرح
اختيار نموديم قبل از آنكه حاصل بشود شرط واجب مشروط مثل استطاعت كه شرط براى حج است و لو استطاعت حاصل نشده باشد ولى ياد گرفتن احكام حج واجب است .
البته اين وجوب معرفت و علم نه من باب ملازمه است كه بعدا خواهد آمد كه ملازمه بين وجوب ذى المقدمه و مقدمه هست شرعا يا نه چون در مثل حج قبل از استطاعت وجوبى نيست كه مقدمه آن واجب باشد ولى با اين حال معرفت احكام حج واجب است من باب استقلال عقل بتنجز احكام شرعيه بر تمام مردم يعنى بعد از آنكه ما علم اجمالى داريم به تكاليفى از واجبات و محرمات و هر شىء احتمال دارد واجب باشد يا حرام يا غيره اين احتمال منجز احكام است من باب دفع ضرر محتمل عقلا و برائت عقليه يا شرعيه جارى نمىشود در اين موارد الا با فحص و مايوس شدن بدليل بر تكليف .
كما اينكه اين بحث مىآيد انشاءالله تعالى در شرائط ادله برائت پس بعد از آنكه مأيوس شديم از دليل بر تكليف و دليل بر وجوب يا عدم وجوب پيدا نموديم در اين حال برائت جارى مىشود ولى قبل از فحص و مأيوس شدن از دليل برائت جارى نمىشود چون بعد از فحص عقوبت بر مخالفت احتمال تكليف بدون حجت و بيان است و مؤاخذه برآن مخالفت بدون برهان است .
و حاصل آنكه به مجرد احتمال تكليف احكام شرعيه براى مكلف منجز و ثابت مىشود وجوب آن و اين احتمال تكليف به برائت برداشته نمىشود چون شرط برائت بعد از فحص و مأيوس شدن از دليل است و از اين جهت است كه واجبات شرعية به مجرد احتمال منجز مىشود پس تحصيل معرفت و علم واجب است در تمام احكام شرعيه چه واجب مشروط باشد چه واجب مطلق .