لا شبهة فيه و لا ارتياب اما على ما هو ظاهر المشهور المنصور فلكونه مقدمة وجوبية و اما على المختار لشيخنا العلامة اعلى اللّه مقامه فلانه و ان كان من المقدمات الوجودية للواجب الا انه اخذ على نحو لا يكاد يترشح عليه الوجوب منه فانه جعل الشىء واجبا على تقدير حصول ذاك الشرط فمعه كيف يترشح عليه الوجوب و يتعلق به الطلب و هل هو الا طلب الحاصل .
نعم على مختاره قدس سره لو كانت له مقدمات وجودية غير معلق
شرح
مشروط و لكن شرطى كه ايجاب به واسطه او معلق است در ظاهر خطاب شبههاى نيست كه خارج از محل نزاع ماست و شكى در اين بابت نيست به جهت آنكه بنا بر قول ما كه شرط قيد وجوب و هيئت است قبل از وجود شرط براى ما واجب نيست ايجاد كنيم آن را چون وجوبى نيست و بعد از آنكه شرط پيدا شد اگر بخواهيم باز ايجاد كنيم آن شرط را تحصيل حاصل است مثل استطاعت كه واجب نيست بر انسان كارى كند تا مستطيع شود چون وجوبى نيست و بعد از آنكه استطاعت آمد ديگر تحصيل حاصل است و محال است تحصيل استطاعت .
و اما بنا بر آنچه اختيار نموده شيخ ما علامه ( اعلى اللّه مقامه الشريف ) كه شرط قيد واجب و ماده به جهت آنست كه شرطى كه معلق است ايجاب برآن اگرچه از مقدمات وجوديه هستند براى واجب الا اينكه اين شرط را شارع بر نحوى خواسته است كه وجوب ترشح نمىكند بر او از واجب يعنى شرطى است كه شارع از ما نخواسته است كه ايجاد كنيم آن را و ذى المقدمه را مشروط بر اينكه شرط خود به خود ايجاد بشود واجب گردانيده پس با اين حال كه واضع از ما نخواسته است آن را ايجاد كنيم چطور واجب است و چطور تعلق مىگيرد طلب به آن و بعد از آنكه خودش پيدا شد نيست الا طلب تحصيل حاصل .
قوله : نعم الخ : بله بنا بر قول علامه قدس سره اگر براى اين واجب مقدمات ديگرى هم باشد