. . . . . . . . . .
شرح
واجب بحث از ملازمه بين وجوب شىء و وجوب مقدمه اوست يعنى در اينجا ما بحث در مقدمه واجب را بحث فقهى او را نمىنمائيم بلكه بحث اصولى او را مىنماييم و فرق بين مسئله فقهى و اصولى آنست كه در بحث مسئله فقهى ما بحث مىكنيم از محمول كه آن وجوب يا مستحب يا ديگر از احكام خمسه مىباشد كه موضوع آن فعل مكلف مىباشد ولى در بحث اصولى بحث از ملازمه و نسبت بين مقدمه واجب و ذى المقدمه است مثل زيد قائم كه در اين جمله موضوع و محمول و نسبت بين موضوع و محمول موجود است اگر ما بحث از محمول بنمائيم بحث فقهى است كه قائم باشد ولى اگر بحث از نسبت بين موضوع و محمول بنمائيم بحث اصولى مىباشد .
پس در اينجا كه بحث از ملازمه و نسبت بين مقدمه واجب و ذى المقدمه مىنماييم بحث ما بنابراين بحث اصولى مىباشد نه بحث از نفس وجوب مقدمه چونكه بحث از نفس وجوب مقدمه بحث فقهى است كما اينكه اين توهم پيدا شده است از بعضى عناوين علماء مثل اينكه بحث را فقهى قرار دادهاند كما اينكه از صاحب معالم ره ظاهر مىشود و اين واضح است كه بحث از فقهى مناسبت ندارد با مسئله اصولى و استطراد يعنى اينكه بگوئيم بمناسبت كلام ما بحث را اصولى بنمائيم اين استطراد هم وجهى براى آن نيست بعد از آنكه ما مىتوانيم بحث را بحث اصولى بنمائيم بعضى قائلند به اينكه فرق بين بحث مسئله فقهى و اصولى آنست كه مسئله فقهى بحث از احوالات موضوعات خاصه است مثل صلاة و زكات و خمس و حج كه اينها هركدام موضوعات خاصهاى و حقايق مختلفهاى هستند بخلاف بحث اصولى كه آن موضوعى است براى مفاهيم مختلفه و منحصر بموضوع خاص نيست مثل همين وجوب مقدمه كه منحصر به اين مواردى كه ذكر كرديم مثل زكات و صلاة و غيره نيست .
بلكه تمام مواردى كه واجب باشد شامل مىشود ولى اين مطلب صحيح نيست