شرح فارسى كفاية الاصول مرحوم آخوند خراسانى — صفحة 179
بقى امور الاول ان مفهوم المشتق على ما حققه المحقق الشريف فى بعض حواشيه بسيط منتزع عن الذات باعتبار تلبسها بالمبدا و اتصافها در امام جماعت : امامى كه حد شرعى خورده باشد يا مجذوم باشد يا ابرص باشد يا ولد الزنا باشد يا اعرابى باشد پشت سر آنها نماز نخوانيد با اينكه اين عيوبى كه ذكر شد جزئى از جزئيات معاصى است و از اينجا مىتوانيم به اولويت قطعيه حكم كنيم بر كسى كه متلبس بظلم بوده چندين سال و عبادت بت مىنموده است اولى است بعدم لياقت و سزاوار منصب امامت و خلافت را ندارد چونكه اين منصب ، منصب بزرگى است كما تقدم [ بحث مفهوم مشتق آيا بسيط است يا مركب ] قوله : بقى امور الاول الخ باقى مانده است چند امرى كه متعلق بمشتق است ذكر مىشود اول آنكه مشتق بنا بر آنچه را كه تحقيق نموده او را محقق شريف در بعض حواشى بسيط است و اين معناى بسيط گرفته شده است از ذاتى كه متلبس است به مبدأ مشتق و اتصاف آن ذات به آن مبدأ است و اين معنى را گفته است بسيط است و مركب نيست . مخفى نماند الفاظ مفرده را كه به تنهائى تصور كنيم معنى آن بذهن انسان بسيط است و غير مركب بذهن مىآيد و لو به نظر ثانوى ممكن است آن معنى مركب باشد مركب خارجى مثل خانه و مدرسه و حمام و امثال اينها كه به نظر ثانوى مركب و اجزاء خارجيه پيدا مىكنند مثل خانه كه مركب از اطاق و ديوار و غيره است و يا مركب عقلى باشد به نظر ثانوى نظير انواع كه اينها و لو در تصور اوليه معنى بسيط و غيره مركب بذهن مىآيد ولى به نظر ثانوى انواع مركب هستند تركيب عقلى بجنس و فصل مثل انسان كه معنى اولى او كه بذهن مىآيد بسيط است و به نظر ثانوى و تحليل عقلى مركب است انسان از حيوان و ناطق .