آن ؟ آرى ، احدى در اين ، ترديد نمىكند . « 1 »
ح - مىتوان گفت : چنانچه برخى از محقّقانِ علما ، ادّعا كردهاند ، ولايت وحكومت جامعه ، از جملهء أمور حسبيّه وكارهاى ضروري است ، كه اگر از طرف پيامبر يا امام معصوم ، شخص خاصّ ويا اشخاص معيّنى ، بر آن ، منصوب نباشند ، لازم وواجب است فرد يا گروهى كه قدرت تصدّى واعمال واجراى آن را دارند ومىتوانند در چهار چوب قوانين اسلامى پياده كنند ، آن را بر عهده گيرند وولايت نمايند .
دليل مطلب ، آيات واحاديثى است كه براي تصدّى أمور حسبيّه ، به نحو عموم مورد استدلال قرار گرفتهاند ؛ « 2 » يعنى أموري كه به اقتضاى ضرورت ، بايد در ميان مجتمع ، تحقّق يابد ، اگر مباشر خاصّى داشت بهتر وگر نه بر همهء آنان كه مىتوانند ، لازم وضروري خواهد بود ، البتّه با ملاحظهء شرايطى نظير : حفظ جان ومال يتيمى كه در معرض تلف است ونگهدارى بچّهء سر راهى كه در معرض خطر است وشهادت دادن به نفع كسى كه حقوقش ضايع مىشود وتعليم مسائل ديني ومذهبي در زمينهء نبودن متكفّل انجام آن ومباشرت امر تجهيزات ميّتِ بدون ولى ، وغير ذلك .
مثل ادلّهء زير :
[ 1 ] . « وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ » « 3 » .
[ 2 ] . « ما عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ » « 4 » .
[ 3 ] . « تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوى » « 5 » .
هامش
( 1 ) . عوائد الأيّام ، ص 537 . .
( 2 ) . عبارت « مورد استدلال قرار گرفتهاند » در أصل ، پس از پايان اين پاراگراف ودر آغاز ذكرِ نمونههايى از آياتو روايات در پاراگراف بعدى ، آمده بود ، كه به اينجا منتقل گرديد . .
( 3 ) . سورهء بقره ، آيهء 195 . .
( 4 ) . سورهء توبه ، آيهء 92 . .
( 5 ) . سورهء مائده ، آيهء 2 . .