انديشهها در بُعد معنوي واجتماعي به وسيلهء گفتار ونوشتار والگو ونمونه وأسوة بودن در بُعد اخلاق ورفتار است .
واز قرآن كريم نيز در غالب موارد ، از كلمهء « امام » اين معنا استفاده مىشود . [ به عنوان نمونه ] دربارهء حضرت إبراهيم وفرزندان آن حضرت مىفرمايد : « وَجَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَأَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ وَإِقامَ الصَّلاةِ وَإِيتاءَ الزَّكاةِ وَكانُوا لَنا عابِدِينَ » « 1 » : ما إبراهيم ولوط وإسحاق ويعقوب را رهبران وپيشوايانى قرار داديم ، كه به يارى وفرمان ما امّت خويش را راهنما بودند . وانجام كارهاى خير ونماز وزكات را به قلبشان الهام كرديم ؛ وآنها در برابر ما سرِ تسليم فرود آوردند .
ودر مورد حضرت موسى عليه السلام وبني إسرائيل مىفرمايد : « وَجَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَكانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ » « 2 » : ما از قوم بني إسرائيل ، رهبرانى برگزيديم كه طبق دستور وفرامين ما ، جامعهء خود را رهبرى مىكردند ؛ واين توفيق آنها به هنگامى نصيبشان شد كه صبور واستوار شدند .
وهمچنين آيهء « إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً » « 3 » كه پس از گذشت مدّتى از نبوّت ورسالت إبراهيم خليل ، أو را به عنوان امامت ، ياد فرموده ؛ واين منصب را به حضرتش اعطا مىكند تا به رهبرى مردم بپردازد ؛ چه آن كه : قبلًا كه در بين النهرين وبعد در أردن وشامات ، مشغول انجام وظايف بود ، كارى جز دعوت به توحيد ومبارزه با شرك وكفر وبت پرستى نداشت ؛ ومحيط آنجا اجازهء رهبرى نمىداد ؛ وپيوسته يك تنه در مبارزه عليه بتپرستى بود ، كه كاملًا هم مؤثّر ، واقع نشد ؛ وپس از نجات از آتش نمرودى ، مجبور به سفرِ شامات وسپس به سوى صحراى مكّه شد .
وعلي عليه السلام مىفرمايد :
« ألا وإنّ لكل مأموم إماماً يَقتدي به ، ويَستضيءُ بنور علمه » : « 4 »
هامش
( 1 ) . سورهء أنبياء ، آيهء 72 . .
( 2 ) . سورهء سجده ، آيهء 24 . .
( 3 ) . سورهء بقره ، آيهء 124 . .
( 4 ) . نهج البلاغة ، ص 417 ، نامهء 45 ؛ بحار الأنوار ، ج 33 ، ص 474 ، ح 686 . .