رفته كه اسفار خمسهء تورات ، حاوى تمام روايات بنى اسراييل نيست ، بلكه فقط شامل اشارات ، رموز و حكاياتى است و اينكه قصّهء هجرت مصر كه در آن مىباشد ، جز قصّه و هميّه نيست يا حادثهاى رمزيّه است و براى او ادنى ، اصل حقيقى نيست . كلام لاروس تمام شد .
پس از آن خودش مىنويسد : براى طايفهء سامره كه صنفى از يهودند ، توراتى است كه با تورات متداول ميان يهوديان مخالفت دارد و تاكنون تاريخ ظهور اين تورات سامريان معلوم نشده و با آنكه علما در واقف شدن به مبدأ ظهور آن ، جدّ و جهد اكيد نمودهاند ، هنوز موفّق به دانستن آن نشدهاند .
آنچه معلوم شده اين است كه اين تورات تا قرن شانزدهم مسيحى ناپيدا بوده ، در قرن هفدهم ، عالم « ايسريوس » چند نسخهء آن را از طرف شرق جلب نمود و در همان وقت هم « مسيو هارلى دوسانس » كه سفير دولت فرانسا بود ، نسخهاى از آن را با كتب ديگر نزد دولت تركيه جلب نمود ؛ يعنى در حدود غرب آورد ، انتهى .
امّا عدد اسفار آن پنج است ؛ چنانكه شيخنا الجليل البهايى در كشكول فرموده :
تورات پنج سفر است :
سفر اوّل : در آن به دو خلقت و تاريخ زمان آدم تا زمان حضرت يوسف ذكر مىشود .
سفر دوّم : در آن استخدام مصرييّن براى بنى اسراييل ، ظهور موسى عليه السّلام و هلاكت فرعون ، امامت هارون ، نازل شدن كلمات عشر و شنيدن قوم كلام حق سبحانه و تعالى ذكر مىشود .
سفر سوّم : تعليم قربانىها بر سبيل اجمال در آن مذكور است .
سفر چهارم : عدد قوم موسى عليه السّلام ، تقسيم شدن زمين بر ايشان ، احوال رسولانى كه موسى عليه السّلام آنها را به سوى شام فرستاد و اخبار منّ و سلوى و غمام در آن ذكر مىگردد .
سفر پنجم : در آن احكام ، وفات هارون و خلافت يوشع عليه السّلام مطرح است .
العبقري الحسان في أحوال موالانا صاحب الزمان ( ع ) — صفحة 486
مساهمون: صادق برزگر بفرويى
ص٤٨٦