نداشتند ، ظاهر اين است كه دابّه همين سخن را گويد :
وَ يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجاً مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآياتِنا فَهُمْ يُوزَعُونَ
« 1 » ؛ روزى مىشود كه از هر امّت ، جماعتى كه ما را تكذيب مىكنند ، زنده مىگردانيم ؛ قدغن مىشوند كه از كردارهاى گذشته منع گردند .
بعضى گفته : معنى يوزعون اين است كه اوّلين و آخرين ايشان را حبس مىكند . از طايفهء اماميّه كسانى كه به رجعت قايل شدهاند ، به اين آيه ، به صحّت آن چنين استدلال نمودهاند : دخول لفظ من به كلام ، افادهء تبعيض مىكند ، پس همانروز قومى زنده مىشوند و قومى مىمانند ولى روز قيامت چنين نمىشود ؛ چنانكه خداى تعالى در خصوص روز قيامت مىفرمايد :
وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً
« 2 » ؛ ايشان را زنده مىگردانيم و احدى را باقى نمىگذاريم .
علاوه بر اين از ائمّهء هدى عليهم السّلام اخبار بسيار وارد شده در اينكه خداى تعالى بعد از اين ، در وقت قيام قائم ، قومى از شيعيان و دوستان آن حضرت را كه پيشتر وفات نمودهاند ؛ زنده كرده ، به دنيا برمىگرداند تا در دنيا از ايشان انتقام گيرد و تا به نكبتها و نقمتهايى كه استحقاق دارند ، دچار شوند ؛ مانند عذاب و كشته شدن در دست شيعيان و تا با مشاهدهء بلندى شأن او ، به ذلّت و خوارى مبتلا شوند .
هيچ عاقلى شكّ نمىكند كه اين امر در حدّ ذات خود ، ممتنع و محال نيست و قدرت خداوند كردگار به آن علاقه مىگيرد ، حال آنكه خداى تعالى مانند اين را ميان امّتان گذشته كرد و قرآن مجيد در چند جا به آن ناطق است ؛ مانند قصّهء عزير و غير او ؛ چنانكه در محلّش تفسير كرديم . از رسول خدا به مقام صحّت رسيده كه فرمودند :
« سيكون في امّتى ، كلّما كان فى بنى اسرائيل حذو النعل بالنعل و القذّة بالقذّة حتّى لو انّ أحدهم دخل حجر ضبّ لدخلتموه » ؛ بعد از اين ، چيزهايى كه در بنى اسراييل واقع شده ، طابق النعل بالنعل و القذّة بالقذّه در امّت من واقع مىشود ، حتّى اگر احدى از ايشان ؛ يعنى از بنى اسراييل به سوراخ سوسمار داخل شده باشد ، هرآينه شما هم داخل
هامش
( 1 ) . سوره قصص ، آيه 83 .
( 2 ) . سوره كهف ، آيه 47 .