انواع عذاب و نقمت و عقاب مبتلا مىباشند و روى زمين از اهل طغيان صاف و خالى مىشود و هم دين براى خدا مىباشد و رجعت نمىباشد مگر براى مؤمنان محض و منافقان صرف كه از اين امّت هستند و براى امّتان گذشته رجعت نخواهد بود .
فصل
قومى از مخالفان به ما ايراد نمودند و گفتند كه كافران از اين امّت كه بعد از مردن در روز رجعت زنده مىشوند چگونه به سوى طغيان اصلى خود عود مىكنند و حال آنكه عذاب خدا را در برزخ ديدهاند و بدين سبب يقين نمودهاند كه عقايدشان باطله بوده
در جواب ايشان گفتم كه اين عجبتر نيست از كافرانى كه در عالم برزخ مشاهده مىكنند عذاب را كه به ايشان مىرسد و آن را بالبداهة مىدانند بعد از آنكه در دنيا با ملايمت و نرمى بر كفر و ضلالتشان حجت و دليل اقامه شده آنگاه مىگويند
يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ
« 1 » يعنى اى كاش به دنيا برگردانيده شويم اگر اينچنين باشد هرآينه آيات پروردگار خود را تكذيب نمىكنيم و از جمله مؤمنان مىباشيم پس خداى تعالى به مقام ردّ و تكذيب ايشان برآمده مىفرمايد
بَلْ بَدا لَهُمْ ما كانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ
« 2 » يعنى ايشان ايمان نمىآورند بلكه براى ايشان اشكار گرديد آنچه كه پيشتر از اين پنهان مىداشتند يعنى عذاب دوزخ و هرگاه به دنيا برگردانيده شوند هر آينه عود خواهند كرد به كفر و نفاقى كه از آن نهى شده بودند به درستى كه ايشان در اين ادّعا دروغگويانند پس بعد از اقامهء اين دليل براى مخالفان شبههء باقى نمىماند كه در اثبات مدّعاى خودشان به آن چنگ بزنند انتهى .
هامش
( 1 ) . سورهء انعام ، آيه 27 .
( 2 ) . سورهء انعام ، آيه 28 .