جواب ديگر اين است كه چون خداوند كردگار كافران را در روز رجعت به دنيا برگردانيد تا اينكه از ايشان انتقام گيرد هرآينه توبهء ايشان را قبول نمىكند و در اين باب مانند فرعون مىشوند در وقتى كه فرعون غرق مىشد گفت :
إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِيلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ
« 1 » يعنى اعتقاد نمودم به اينكه معبودى نيست مگر كسى كه بنى اسراييل به او ايشان آوردند و من از جمله مسلمانانم .
خداى تعالى در مقابل گفته او فرمود :
آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَ كُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ
« 2 » يعنى آيا حالا ايمان مىآورى و حال اينكه پيشتر از اين عصيان كردى و از جمله فسادكنندگان بودى . پس خداى تعالى توبهء ايشان را قبول نفرموده و ايمان او را ردّ كرده و پشيمانى او در اين حال به او نفع نبخشيد .
نيز كافران در روز رجعت مانند آنانند كه خداى تعالى در روز قيامت توبهء ايشان را قبول نخواهد فرمود و پشيمانى ايشان نفع نخواهد بخشيد زيرا كه ايشان در اين وقت ناچار مانده توجّه خواهند كرد علاوه بر اين حكمت مانع است از اينكه توبه در همه وقت مقبول گردد و مقتضى اين است كه قبول آن به بعضى اوقات مختصّ شود و اين است جواب صحيح بنابر مذهب طايفهء اماميّه .
نيز اخبار بسيار در اين باب از آل محمد صلّى اللّه عليه و إله وارد گشته چنانكه روايت شده در خصوص قول خداى تعالى
يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمانِها خَيْراً قُلِ انْتَظِرُوا إِنَّا مُنْتَظِرُونَ
« 3 » يعنى روزى مىشود كه بعضى آيات پروردگار تو مىرسد در آنوقت به هيچكس كه پيشتر از آن ايمان نياورده يا در ايّام ايمانش عمل خير نكرده ايمان آوردنش نفع نمىبخشد بگو كه به آنوقت منتظر باشيد به درستى كه ما از جمله منتظرانيم شيخ - عليه الرّحمه - گفته كه مضمون اين آيه در وقت ظهور قائم ظاهر خواهد شد پس چون آن حضرت ظهور
هامش
( 1 ) . سوره يونس ، آيه 90 .
( 2 ) . سورهء يونس ، آيه 91 .
( 3 ) . سورهء انعام ، آيه 158 .