ايشان مىنماييم . بنابراين گفتهء شما اين است كه خداى تعالى در روز رجعت از كافران انتقام خواهد كشيد ؟
پس به من بگو مانع چيست از اينكه يزيد و شمر و عبد الرحمن بن ملجم توبه بكنند و از كفر و گمراهى خودشان برگردند و در زمان رجعت در طاعت امام عليه السّلام باشند . آنگاه دوست داشتن ايشان بر تو واجب مىشود و بر تو لازم است اينكه بگويى جزاى خير به ايشان داده خواهد شد و اين شبهه مذهب شيعه را نقض مىكند .
آن شيخ در جوابش گفت كه من نظر به توقيف يعنى از آيات و اخبار به رجعت قايل شدهام و در اين باب دليل عقلى را مجال نيست و من از اين سؤال جواب نمىدهم ؛ زيرا كه در اين خصوص نصّى در نزد من نيست و مرا جايز نيست اينكه با كلفت و مشقّت از غير راه نصّ جواب گويم . آنگاه آن سايل و طايفهء معتزله با عجز و درماندگى به او سرزنش نمودند . يعنى گفتند كه عاجز شدى و در جوابش درماندى .
شيخ مفيد - عليه الرّحمه - گفته كه من از اين سؤال ، دو جواب مىگويم :
يكى اين است كه عقل ايمان آوردن آنان را كه سائل ذكر كرد كه منع نمىكند زيرا كه ايشان در آنوقت بر ايمان آوردن قادر مىشوند . ليكن اخبارى كه از ائمّه اطهار در خصوص مخلّد بودن ايشان در دوزخ و لعن كردن بر ايشان و تبرّى نمودن از ايشان تا آخر زمان وارد شده ، شك را در خصوص احوال ايشان زايل گردانيده و باعث شده به اينكه ما به بدى ايشان قطع و يقين نمودهايم و ايشان در اين باب مانند فرعون و هامان و قارون گشته و مانند كسانى شدهاند كه خداى تعالى به مخلّد بودن ايشان در دوزخ حكم قطعى فرموده و دليل قطعى كرده بر اينكه ايشان ابدا اختيار ايمان نخواهند نمود .
ايشان آنانند كه خداى تعالى در حقّ ايشان فرموده :
وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ وَ كَلَّمَهُمُ الْمَوْتى وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا ما كانُوا لِيُؤْمِنُوا إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ
« 1 » يعنى اگر ما به ايشان ملايكه را نازل گردانيم و مردگان با ايشان سخن بگويند و همه
هامش
( 1 ) . سورهء انعام ، آيه 111 .