نيز جمعى از مفسّرين در تفسير آيهء شريفهء
وَ لا تُخْسِرُوا الْمِيزانَ
« 1 » ذكر نمودند :
مراد از ميزان ، امير المؤمنين عليه السّلام است ، پس خداوند متعال ، ايمان و كفر ، حسنات و سيّئات مخلوقات را با آن حضرت مىسنجد . بعد از آن مىفرمايد : من حشركننده به سوى خدا ؛ يعنى جمعكنندهء ايشانم . اين فقره محتمل به دو معنى است :
اوّل : مراد ، جمع كردن ايشان بعد از وفات رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله ، در روز رجعت ، بر دين و آيين خداست .
دوّم : مراد ، زنده گردانيدن ايشان در روز رجعت يا در روز قيامت است ؛ يعنى من زندهكننده و جمعكنندهء خلايق در روز قيامت به سوى خدا هستم . چون زنده كردن در حقيقت نفس الامر ، اثر مشيّت الهى است و آن بزرگوار هم محلّ مشيّت خداوند كردگار است ، از اين جهت ، اسناد زنده كردن به وى مانند اسناد فعل به سبب ، صحيح مىباشد .
من آن كلمهء خدايم كه پراكندهشدههاى توحيد و ايمان را به سبب آن ، فراهم مىآورد و فراهمآمدهها ؛ يعنى فراهمآمدههاى كفر و نفاق را به سبب آن ، پراكنده مىكند .
اطلاق لفظ كلمة اللّه بر امام ، شيوع و اشتهار تمام دارد و وجه آن ، در اوّل اين حديث گذشت كه آن حضرت فرمود : خداوند عالم در مقام وحدانيّت ، كلمهاى فرمود ، آن كلمه نور شد و از آن ، محمد صلّى اللّه عليه و إله ، من و اولادم را آفريد . بعد از آن ، كلمهء ديگرى فرمود ، آن هم روحى شد ، سپس اين روح را در آن نور قرار داد و بعد ، آن روح و نور را در بدنهاى ما نشاند ، پس ما روح خدا و كلمهء اوييم .
در خطبهء مخزون ؛ چنانكه مذكور خواهد شد ، لفظ كلمة اللّه بر امام تفسير شده ، نيز جماعتى از مفسّرين ، لفظ كلمات را در قول خداى تعالى :
فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ
« 2 » به خمسه النجباء عليهم الآف التحيّة و الثناء تفسير نمودهاند . امثال اين ، از
هامش
( 1 ) . سوره الرحمن ، آيه 9 .
( 2 ) . سوره بقره ، آيه 37 .