وجه دهم : محلّ عصا دست است كه
وَ ما تِلْكَ بِيَمِينِكَ يا مُوسى
« 1 » ولى محلّ توحيد قلب است
أُولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمانَ
« 2 » ، دست از عالم خاك و دل از عالم پاك ، آن محلّ نظر خلق ، اين محطّ نظر حقّ كه انّ اللّه لا ينظر إلى صوركم و اعمالكم و لكن ينظر إلى قلوبكم و نيّاتكم .
[ عصاى موسى به چهار نام ]
اشارة فيها شباهة و بشارة هم در آنجاست كه چون حقتعالى در قرآن مجيد عصاى موسى عليه السّلام را در چهار جا به چهار نام ياد كرد :
اوّل : عصا كه
أَنْ أَلْقِ عَصاكَ *
« 3 » ، زيرا متّكاى موسى بود .
دوّم : حيّه
فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى
« 4 » ، زيرا مرده بود ؛ زنده گشت .
سوّم : ثعبان
ثُعْبانٌ مُبِينٌ
« 5 » ، زيرا سحر سحرهء فرعون را به يك دم دركشيد .
چهارم : جانّ
تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ *
« 6 » ، زيرا سريع السير بود .
در كلمهء توحيد نيز اين چهار معنى مندرج است ، چرا كه او هم متّكاى اهل اسلام است كه
وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ
« 7 » ، هم حيّه است ، زيرا دل مرده را زنده مىكند
أَ وَ مَنْ كانَ مَيْتاً فَأَحْيَيْناهُ
« 8 » ، هم ثعبان است ، چون سحر سحرهء نفس را به يك دم نابود مىگرداند كه
قُولُوا قَوْلًا سَدِيداً يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمالَكُمْ
« 9 » و هم جانّ ؛ يعنى سريع السير
هامش
( 1 ) . سوره طه ، آيه 17 .
( 2 ) . سوره مجادله ، آيه 22 .
( 3 ) . سوره اعراف ، آيه 117 ؛ سوره قصص ، آيه 31 .
( 4 ) . سوره طه ، آيه 20 .
( 5 ) . سوره اعراف ، آيه 107 .
( 6 ) . سوره نمل ، آيه 10 ؛ سوره قصص ، آيه 31 .
( 7 ) . سوره آل عمران ، آيه 103 .
( 8 ) . سوره انعام ، آيه 122 .
( 9 ) . سوره احزاب ، آيه 70 و 71 .