خواهد شد .
علّت خفاى ولادت ، حمل و حيات حضرت خليل و موسى عليهما السّلام براى همين نكته بوده ، كهنه و سحره خبر دادند در اين روزها مولودى مىآيد كه مفنى سلطنت شما خواهد بود ، لذا سلطان قاهر آن دوره ، در صراط مدافعه شده ، اين نحو ايذا و اذيّت را بر آن وجودات وارد آورد ؛
وَ يَأْبَى اللَّهُ إِلَّا أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ
« 1 » ؛ در خصوص خاتم الاوصيا امر او ، اكدّ و اشدّ از ايشان بودند ، زيرا علاوه بر اخبار سحره و كهنه در هر عصر و دوره ، تمام انبيا و اوليا ، بشارت همچو وجود قاهر را دادند كه بر تمام ربع مسكون ، قدرت كامله پيدا خواهد كرد ، سلطنت تمام سلاطين را بر هم خواهد زد ، سلطنت عالم را منحصر به خود خواهد نمود ، حقيقت و باطن احكام انسان كامل واقعى را كه حضرت محمد بن عبد اللّه صلّى اللّه عليه و إله باشد مودوعهء نزد او بوده ، بروز و ظهور خواهد داد و تمام مردم را به دين واحد خواهد نمود ؛ يعنى عند اللّه اديان متعدّد نبوده چنانچه اشاره شد ، مقتضيّات وقت متعدّد نموده ، ناسخ و منسوخ پيدا شده ، اطوارات به هم رسانيده در دورهء انبيا اولو العزم ، حتّى خاتم انبيا ، اديان به رشتهء ظاهريّه بوده ، استعدادات خلق ، مقتضى ظهور باطن نبوده ، اوصياى حضرت خاتم انبيا ، غير از خاتم الاوصيا ، همه به رشتهء ظاهر حركت نمودند ، باطن احكام پيغمبر را اظهار نكردند . آن وجود مبارك در جلوهء باطن احكام حركت دارد ؛ چنانكه حضرت عيسى مىفرمايد : نحن نأتى بالتّنزيل ؛ يعنى بالظّاهر و سيّئاتى فارقليط في آخر الزمان بالتأويل ؛ بالباطن ، تمام خلايق را به قبول دين جدّ خود مقهور و مغلوب مىكند .
از اين جهت است خلقا به تمام جهت و منطقا به تمام حيثيّت ، شبيه جدّ خود ، خاتم الانبيا گرديده ، حتّى بعضى اشتباه نموده ، جلوهء او را جلوهء محمدى قرار داده ، منتهى به اسم احمدى سماوى كه طلوع به باطن باشد ، نموده ؛ مانند اسم محمد ارضى كه طلوع به ظاهر كرده ، مكمّل ظاهر شده .
منشأ اشتباه ، شباهت تامّه شده كه در اخبار توصيف گرديده . در صورتى كه احكام
هامش
( 1 ) . سورهء توبه ، آيه 32 .