فرقهء هجدهم
اسماعيليّهاند كه مىگويند : اسماعيل پسر حضرت صادق عليه السّلام ، قائم آل محمد است و بايد آخر الزمان ظاهر شود .
فرقهء نوزدهم
كسانى كه پسر همين اسماعيل را مهدى موعود دانستند .
فرقهء بيستم
جماعتى از اهل سنّتاند كه مىگويند : قائم موعود ، همان عيسى بن مريم است ، اين مذهب نصار است كه معتقدند او آخر الزمان ظاهر مىشود ، با لشكر ابليس مقاتله مىكند و دجّال را مىكشد ؛ چنانكه يهود گمان دارند مهدى موعود از اولاد اسحاق و نامش ياشع است كه زمان حضرت داود عليه السّلام غايب شد و او كشندهء دجّال است .
بالجمله ، دليل اين فرقه ، حديث لا مهدىّ الّا عيسى بن مريم « 1 » است ، اين حديث ، ضعيف و قابل تأويل است ؛ پس با اخبار متواترهء مروى به طرق شيعه و سنّى معارض نيست كه در آنها تصريح شده قائم موعود از اولاد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و نامش نام او است ؛ در زمان او عيسى به زمين ، نزول خواهد كرد و از اتباع او خواهد بود .
اين ناچيز گويد : اين معتقدات غير شيعهء اثنا عشريّه در مهدويّت اشخاص خاصّه غير از قائم معهود و مهدى موعود ، حجّة بن الحسن العسكرى - عجّل اللّه فرجه الشريف - بود ؛ نيز دلايل هريك از طوايف براى اثبات مدّعاى خود و جواب آنها كه در اين هشت صبيحه بيان گرديد و الحمد للّه تعالى على ايضاح الحجّة و افصاح المحجّة .
هامش
( 1 ) . ر . ك : كشف الغمه فى معرفة الائمه ، ج 3 ، ص 285 ؛ بحار الانوار ، ج 51 ، ص 93 .