اگر بگويى براى به دست آوردن حمل و كشتن او بود ؛ چنانچه مفادّ اخبار متواتره است ، پس فرزند امام حسن عسكرى عليه السّلام چگونه خود را ظاهر نمود و اگر بگويى اهتمامات خليفه از روى شفقت و عطوفت و براى ترتيب ارث بوده ، بر هيچ كس پوشيده نيست كه اين سخن فقط از روى عناد و الحاد است و در حقيقت مايهء رسوايى خود توست . آرى :
چون خدا خواهد كه پردهء كس درد * ميل او بر طعنهء پاكان برد « 1 »
جواب وجه ثالث : بدان ، اخبارى كه در خصوص حضرت مهدى موعود وارد شده ، بر سه قسم است :
بسيارى از اخبار نسبت به نسب آن برگزيدهء پروردگار ، لسانى ندارند . در بيش از دويست خبر معتبر مرويّهء از طرق عامّه و خاصّه كه ما همه را با اسناد آنها در اين كتاب ذكر نموديم ، تنصيص و تصريح شده كه قائم منتظر و مهدى موعود ، امام ثانى عشر ، فرزند صلبى امام حسن عسكرى عليه السّلام مىباشد .
اخبار ديگر كه در آنها تصريح نشده ، لكن ظهور دارند يا تلويحا و اشارتا دلالت دارند ، از حوصلهء شمار خارجاند .
يك صنف از اخبار روايت شده از طريق عامّه و خاصّه ، كه مضمون آنها يكى است ، هرچند در الفاظ مختلفاند اين است : « لو لم يبق من الدّنيا الّا يوم واحد ، لطوّل اللّه ذلك اليوم ، حتّى يبعث اللّه رجلا منّى يواطى ، اسمه اسمى . يملأ الأرض قسطا و عدلا ، كما ملئت جورا و ظلما » . « 2 »
سلسلهء اين اخبار متّحد المآل ، به چهار نفر منتهى مىشود : امير المؤمنين عليه السّلام و امّ سلمه ، ابو سعيد ، عبد اللّه مسعود و ابو هريره و در تمامى آن اخبار فقط اسمه اسمى مىباشد ، مگر در خبرى كه ابى داود سجستانى از عامّه در سنن از طريق زائده از عاصم روايت كرده و شيخ طوسى از خاصّه در كتاب « غيبت » از على بن قادم ، از قطر ،
هامش
( 1 ) . مثنوى معنوى ، دفتر اوّل ، كژ ماندن دهان مردى كه نام رسول اللّه را به تمسخر گرفت .
( 2 ) . روضة الواعظين ، ص 261 ؛ الارشاد فى معرفة حجج اللّه على العباد ، ج 2 ، ص 340 .