خواهد بود و آيهء شريفهء
رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ
« 1 » ؛ زيرا كه دو ميراندن و دو زنده كردن بدون فرض رجعت نشود ، و حمل حيات بر آنكه در دنيا خلق شده و در قيامت هم زنده شود يا آنكه در قبر هم از براى سؤال نكيرين زنده شود و بميرد خلاف ظاهر آيه است بعد از تأمّل ، و آيات ديگر در اين باب چنانكه گذشت بسيار است .
و صدوق - عليه الرّحمه - در اعتقادات ، رجعت را از دين اماميّه شمرده [ است ] . و اخبار بسيار وارد است كه كسىكه اعتقاد به رجعت ندارد ، از ما نيست . مثل قول امام صادق عليه السّلام كه فرموده : « ليس منّا من لم يقل بمتعتنا و [ لم ] يؤمن برجعتنا » « 2 » ؛ يعنى : از ما نيست كسىكه قائل به متعت ما و مؤمن به رجعت ما نباشد ؛ و علماى اعلام از زمان ائمّه عليهم السّلام تا اين زمان ، در اثبات رجعت كتابها نوشتهاند و اصحاب ائمّه عليهم السّلام در اين باب با مخالفين خود مجادله و مناظرهء بسيار - كه در كتب آثار مذكور است - نمودهاند . مانند مناظرهء " ابو جعفر مؤمن طاق " كه ابو حنيفه به او گفت : تو به رجعت قائلى ؛ فلان قدر به من بده ، در رجعت به تو رد مىكنم .
" ابو جعفر " گفت : تو ضامنى [ به من ] بده كه در رجعت به اين صورت كه دارى خواهى برگشت نه به صورت ديگر » « 3 » .
امّا انكار و استبعاد مخالفين از اينكه مردگانى كه مردهاند چگونه مىشود كه ديگرباره در اين نشئهء دنيويه برگردند و بخورند و بياشامند و زن كنند و در خانهها ساكن شوند ، پس مردود است . بهعلاوه آنكه راجع به انكار عموم قدرت خداوند است به اينكه وقوع آن در امم سابقه به صريح آيات و تواتر روايات ثابت و محقّق است ؛ چنانكه در واقعه عزير و اصحاب كهف گذشت و همچنين در واقعهء آن جماعت كه خدا در حكايت واقعهء ايشان فرموده :
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ هُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْياهُمْ
« 4 » ؛ يعنى : آيا نديدى آنان را كه بيرون رفتند از ديار خود و ايشان هزارها بودند از
هامش
گرفت ، كه هرگاه كتاب و دانش به شما دادم ، سپس پيامبرى به سوى شما آمد كه آنچه را با شماست تصديق مىكند ، به او ايمان بياوريد و او را يارى كنيد » .
( 1 ) . سورهء غافر ، آيهء 11 : « . . . پروردگارا ! ما را دو بار ميراندى و دو بار زنده كردى . . » .
( 2 ) . بحار الانوار ، ج 53 ، ص 136 .
( 3 ) . احتجاج طبرسى ، ج 2 ، ص 314 ، ح 258 .
( 4 ) . سورهء بقره ، آيهء 243 : « آيا نديدى جمعيّتى را كه از ترس مرگ ، از خانههاى خود فرار كردند و آنان هزارها نفر