و قول امير المؤمنين عليه السّلام در بعض خطابات خود كه فرمود : « لتبلبلن بلبلة و لتغربلن غربلة و لتساطنّ سوط القدر حتى يعود اسفلكم اعلاكم و اعلاكم اسفلكم » « 1 » ؛ يعنى : هرآينه بايد مبتلا شويد مبتلاشدنى ، و غربال شويد غربالشدنى ، و تازيانه زده شويد چنان كه ديك را تازيانه مىزنند ، تا آنكه بالاى شما پائين شود و زير شما بالا گردد .
يعنى بايد امتحان شويد تا آنكه نيك و بد شما از يكديگر جدا شود ، و اين عبارت در بعض اخبار از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده . و سبب اين امتحان شديد در اين عصر ، آن است كه روى زمين از كثافت باطل در زمان ظهور آن بزرگوار بالمرّه [ - بطور كلى ] پاك گردد ، چنان كه در زمان نوح عليه السّلام گرديد .
پس اين وجه ، اكمل از جوابهاى سابق باشد ، اگرچه دور نيست كه جميع امور مذكور را در دفع اين شبهه مدخليت باشد ، چنان كه در شبههء سابقه گفتيم .
[ فايدهء امام غايب ]
و امّا جواب از شبههء پنجم : به اينكه امامى كه غايب شد بهطورى كه نتوان به او رسيد و به وجود او منتفع گرديد ، پس فرق ميان وجود و عدم او چيست ؟ و چرا جايز نباشد كه خدا او را بميراند يا آنكه معدوم گردند تا آن زمان كه دانست كه رعيت از او تمكين مىنمايد و تسليم امر او مىكند ، او را زنده كند يا موجود گرداند ؛ چنان كه جايز دانند كه خدا از براى او غيبت را مباح كرده تا آن زمان كه او را تمكين كنند ، او را ظاهر نمايد ؟ پس آن نيز چند وجه مىباشد :
وجه اول : آنكه نمىگوييم و قطع نداريم به اينكه هيچكس خدمت امام نمىرسد ، و آن امرى است غير معلوم ، بلكه معلوم العدم ؛ زيرا كه ظاهر روايت " شيخ طوسى " در كتاب " غيبت " به اسناد خود از " ابى بصير " ، از باقر عليه السّلام كه فرمود كه : « صاحب الامر بايد غيبت و گوشهگيرى نمايد و ناچار است از گوشهگيرى قوّت يافتن . يعنى قوّت او در گوشهگيرى ، و ضعف او در معاشرت با خلق باشد ، و در سى نفر وحشتى نيست و چه خوب منزلى است مدينه منوره ؛ اين است كه سى نفر هميشه با آن حضرت هستند » « 2 » .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 16 ، طبق شمارهگذارى صبحى الصالح .
( 2 ) . غيبت شيخ طوسى ، ص 162 .