گفت : از " عبد اللّه بن عمر " بگو . گفت : صاحب علم و حلم و احسان بود . غيظ را فرو مىبرد و از ظلم مىگريخت .
گفت : از " عبد اللّه بن جعفر " بگو . گفت : او ريحانهاى بود خوشبو . از ضرر بر مسلمانان كناره مىكرد .
گفت : از " عبد اللّه بن زبير " بگو . گفت : او مانند كوهى بود سخت ، كه سنگهاى سخت از او فرو ريزد .
عبد الملك گفت : للّه درك ! چگونه بر احوال ايشان اطلاع يافتى ؟ گفت : با ايشان همسايگى كردم تا آنكه بر حالاتشان اطلاع يافتم و ايشان را امتحان نمودم » « 1 » .
و از جمله معمرين " شقّ كاهن " است ، كه صدوق و غير آن نقل كردهاند از " احمد بن يحيى " ، از " احمد بن محمّد ورّاق " ، از " محمّد بن حسن بن دريد ازدى عمانى " ، از " احمد بن عيسى " ، " حاتم " ، از " ابى قبيصه " ، از " ابن كلبى " ، از پدرش كه گفت : از مشايخ قبيلهء " بجيله " شنيدم كه " شق كاهن " سيصد سال زندگانى كرد . چون وقت احتضار او دررسيد ، قوم او بر سر او جمع آمدند و از او وصيتى خواستند كه بعد از او دستور العمل خود نمايند .
او گفت كه : به يكديگر بچسبيد و از يكديگر جدا نشويد و مقابل يكديگر واقع نشويد و پشت به يكديگر نكنيد . ارحام را صله نمائيد ، و ذمهها را حفظ كنيد ، و حكيم را بزرگ خود قرار دهيد ، و كريم را اجلال كنيد ، و پيران را توقير نمائيد ، و لئيم را ذليل داريد ، و در جايى كه بايد سخن خوب گفت از سخن لغو بپرهيزيد ، و احسان خود را به منّت گذاشتن آلوده ننمائيد ، و از بديها به قدر امكان عفو نمائيد ، و چون از منازعه عاجز شديد صلح كنيد ، و در عوض بدىها نيكى كنيد . سخن مشايخ و پيران را بشنويد ، و قبول كنيد قول كسانى را كه در اواخر جنگ ، شما را به صلح مىخوانند ؛ زيرا كه ندامت و پشيمانى آخر كار ، مانند جراحتى باشد كه بهبودى او به طول انجامد ، و بپرهيزيد از آنكه در نسبهاى مردم طعنه زنيد . عيوب يكديگر را جستجو نكنيد و دختران خود را به غير كفو ندهيد ؛ زيرا كه آن عيبى بزرگ و طريقهاى است نازيبا . طريقهء ملائمت و نرمى را پيش گيريد و از سختى و درشتى
هامش
( 1 ) . كمال الدين ، ج 2 ، ص 549 و 550 .