ولا يجوز نسخ الكتاب والسّنّة المتواترة بالآحاد عند أكثر العلماء لانّ خبر الواحد مظنون وهما معلومان ولا يجوز ترك المعلوم للمظنون وذهب شرذمة من العامّة إلى جوازه وربّما نفى بعضهم الخلاف في الجواز مدّعيا انّ محلّه هو الوقوع وامّا أصل الجواز فموضع وفاق وأرى البحث في ذلك قليل الجدوى فترك الاشتغال بتحقيقه أحرمني وامّا الاجماع ففي جواز نسخه والنّسخ به خلاف مبنىّ على الخلاف في انّ الاجماع هل يمكن استقراره قبل انقطاع الوحي أو لا قال
شرح
بر أو عده واجب شد بمضمون كريمهوَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْواجاً يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْراًونيز جايز است نسخ سنت متواتره بمثل خود ونسخ حكمي كه مستفاد شود از خبر واحد بمثل خود ونسخ كتاب بسبب سنت متواتره ونسخ سنت متواتره بسبب كتاب چنانكه توجه به بيت المقدس در نماز در ابتداء اسلام بسبب سنت متواتره واجب بود وبعد از ان منسوخ شد به كريمهفَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِومخالفى از أصحاب در جواز نسخ درين مواضع مذكوره وأكثر مخالفين نيز با ما درين معنى موافقت نمودهاند وجمع قليلي از ايشان مخالفت نمودهاند وخلاف ايشان در غايت ضعف است وقابليت ان ندارد كه ملتفت أو شود چنانكه أبو مسلم أصفهاني نسخ كتاب را بكتاب وغير كتاب تجويز ننموده واستدلال نموده بر اين مطلب بقول خداى تعالى در صفت كتاب مجيد لا يأتيه الباطل من بين يديه ولا ومن خلفه وكفته كه اكر حكم كتاب منسوخ شود لازم مىآيد عروض بطلان به أو وجواب كفتهاند كه مراد از آية كريمه اينست كه پيش أزين قران در كتب سماوية چيزى نيست كه مقتضى بطلان أو بوده باشد وبعد ازو نيز كتابي نخواهد آمد كه موجب ابطال أو باشد با اينكه حكم نمودن ببطلان نسخ بالضرورة فاسد است زيراكه ناسخ كاشف است از اينكه حكم منسوخ مؤجّل بوده وحكم مؤجّل را شرعا وعقلا باطل نمىنامند ونسخ كتاب را به سنت متواتره شافعي وأحمد بن حنبل وجمعى ديكر تجويز ننمودهاند ومتمسك شدهاند به چند وجه كه همه در كمال ضعفند واقواى ان وجوه اينست كه خداى تعالى در آية كريمهما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِهاناسخ را بهتر از منسوخ شمرده يا مثل أو وسنت نه بهتر است از كتاب ونه مثل اوست وديكر آنكه نسخ كتاب را نسبت به خود داده پس چون تواند بود كه ناسخ رسول اللّه صلى اللّه عليه وآله بوده باشد وديكر آنكه آية كريمه عرفا مقتضى اينست كه ناسخ از جنس منسوخ بوده باشد وجواب كفتهاند أزين دليل به اينكه مراد از خيريّت ناسخ است [ خيريّت ناسخ ] در كثرة لذات وباعتبار اصلحيت وممكنست كه حكم سنت ناسخه اصلح بوده باشد از حكم آية كريمه بعد از نسخ وديكر آنكه سنت نيز از جانب خداى تعالى پس منافاة ندارد ناسخ بودن سنّت با نسبت دادن خداى تعالى را نسخ به خود واين وجه مبنى است بر اجتهاد رسول صلّى اللّه عليه وآله چنانچه مذهب عامه است وبر مذهب اماميّه كه احكام شرعيه جميع از جانب